BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 575 



wel na een subst. gebezigd : kapanlja nddra-s ede, de kapantja (de feestviering 

 bij het roodverwen der nagels), welke aanstonds zal plaats hebben (25.14). 



Ntaa, vervolgens, daarop, steeds vooraan in den zin, vgl. 14.22. v. o, 15.2. 



Ntika, plotseling, op eens : na-tjila-ku, ntika na-rongga wdra mpara djdra, 

 hij dacht of wenschte bij zich zelven (het Mal. tjinta) en plotseling was er 

 een paard (74.29); na-neé-ra lao sanawa di wombo hadju ede. Ntika na-èda-du 

 sa-buwa ana doü siwe. enz., hij wilde gaan rusten onder dien boom. Op eens 

 zag hij een meisje, enz. (67.12 — 13); wdra upa nat, lima nai ndede-na ede, 

 ede ntika raka ba supu mandake ake, vier of vijf dagen was het alzoo, toen 

 (ik) op eens deze ziekte kreeg (61.4). Behalve door de substantief-constructie, 

 kan de nadruk op ntika ook uitgedrukt worden door verdubbeling; na-waü-ra 

 made mena doü maralao, nlika-ntika na-mböo mpa di sarei la Dadju, alle 

 lieden die gegaan zijn, zijn dood, plotseling vielen zij neer op het erf van 

 Dadju (19.31). 



Voorts wordt ntika gebezigd geheel en al gelijk ede-ra. In de eerste plaats 

 in de beleekenis van «toen, daarop, vervolgens". Het onderscheidt zich van 

 ede-ra alleen daarin, dat het steeds door een finiet werkwoord gevolgd wordt, 

 terwijl ook nog, evenals na rnakento mpara ba ede, een nevenzin of absolutivum 

 tusschen ntika en den hoofdzin kan geplaatst worden : ntika, wati-p sabune, 

 na-rongga dja-ra ama-n watu doro, daarop, niet lang daarna, kwam ook de 

 vader van het gebergte (17.18); ede-ra sarere-kai ba ruma-ia, ntika na-iyu 

 mpudu na-waü-ra kola, daarop streek de vorst met zijne hand (langs zijne 

 wenkbrauwen) en toen voelde hij, dat hij kaal was (49.33); rnakento mpara 

 ba ede, wdra duwa nai, tolu nai hela-na, ntika na-nggdhi wdli mpara ana ba 

 voai madiwoha, twee of drie dagen daarna, [toen] sprak de middelste zoon 

 van de oude vrouw (27.35); ntika, wakatu subu, na-rai wento kaipi-ra weki-na, 

 vervolgens, tegen den tijd van het ochtendgebed, spande hij zich ijlings zoo 

 veel mogelijk in (36.7). 



Vooral wordt ntika gebezigd aan het begin van nevenzinnen als conjunctie, 

 de daarop volgende hoofdzin wordt dan dikwijls door ede-ra of eveneens 



door ntika ingeleid : ntika na-èda mpudu kaleya-leya-na afi, ede-ra 



lao raka kai-na, toen hij het opflikkeren van het vuur zag, ging 



hij er heen (34.11 — 12); ntika na-èda-du ba ruma-t bitjdra sa-buwa doü siwe 

 mataho weki-n, ede-ra kananu kai ade-na, enz., toen de rijksbestierder eene 

 schoone vrouw zag, dacht hij, enz. (56.27 en 28) ; ntika na-ringaku ba ruma-ta 



lampa rawi-na ede-ra mbeï kai-na parenla, enz., toen de vorst van 



hun gedrag hoorde, gaf hij bevel, enz. (60.7 en 8. Natuurlijk kan 



ede-ra ook verzwegen worden, bijv. ntika na-èda mpudu timba manusiya, 

 nggdhi kai ba ina-na enz., toen de moeder een lijk van een mensch zag, 

 zeide zij, enz. 32.30 en 31); ntika na-èda mpara pdhu öha mandede ede, 

 ntika na-kananu mpa ba ade-na, enz., toen hij zag, dat de rijst zoodanig was, 

 dacht hij bij zich zelven, enz. (28.17). 



