BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 577 



(55.10). In zinnen als: indo kapo mandai ijaü-na ngaha tolu tnbuwa ede 

 sangi-sangi mpa mbeè, dat nu, wat deze drie steeds maar begeeren te eten 

 zijn geiten (97.57 — 58); kanggdri kai-mu mori-mu sangi-sangi nfau doü, dat 

 waarmede gij uw leven steeds levendig (vroolijk maakt) zijn de goederen 

 van anderen (85.25), is sangi-sangi grammaticaal praedicaat, resp. van mbeè 

 en ntau, maar behoort naar den zin bij het voorafgaande verbale woord. 

 Deze zinnen leveren tevens een voorbeeld, hoe zulke woorden, die steeds 

 als praedicaat optreden, worden geconstrueerd, wanneer daarmede tevens 

 samengaat de constructie met het met nadruk vooropgeplaatste subsi, 

 met ndai. 



De oorspronkelijke beteekenis van sangi is waarschijnlijk : dagelijks, vgl. § 20. 



Saramba, vgl. § 202, wordt ook als bijwoord gebezigd in den zin van 

 »voor het eerst", het staat dan voor en in samenstelling met het bepaalde 

 woord, bijv. di ai saramba ntuu kai ba oi bè-bè-n mpara sarumbu, op het 

 tijdstip, dat het water welk gedeelte van het lichaam ook, voor het eerst 

 aanraakt, (10.17). 



Ulu, vgl. § 265, eerst vooraf, te voren, wordt geplaatst na en in samen- 

 stelling met het bepaalde woord : ndai-ndai kèse-ku malao ulu, ik alleen ga 

 eerst (vooraf) (76.4 en 5); bune sanlika pdhu ra-weli ulu-n ede, gelijk de 

 soorten, welke hij te voren gekocht had (45.54). Ook wordt het wel met 

 het synonieme waü (zie beneden) verbonden : paki ulu waü-ku au-du mandako 

 dei weki, verwijder eerst al wat aan het lichaam kleeft (95.2. v. o.). Valt 

 de nadruk op ulu, dan treedt het als praedicaat op: ulu waü kakai-mu doü, 

 zend eerst iemand als afgezant! (15.10); waü-ra ulu waü ra-tarima ba ndai-ta 

 sa-mena-mena-na ruu-ta, geheel te voren (van den beginne af) hebben wij 

 ontvangen (z. v. a. is voor ons bestemd) ons lot (58.57). 



Voorts wordt van ulu de bijwoordelijke uitdrukking di maulu-n gevormd: 

 ompu mar akant joki-na di maulu-n, de oude man, die hem vroeger mishandeld 

 had (75.25); dri-mu ede di maulu-n parenta ro kuwasa nahu, wat uwe jongere 

 zuster betreft, te voren (stond zij onder) mijn bevel en in mijne macht 

 (45.50); di mauluulu-na mbeè ndai ngaha ba maija, oudtijds werd een bok 

 door een tijger gegeten (57.51). 



Wakatu (Arb. waqtu) wordt dikwijls in verbinding met ai gebezigd (vgl. 

 boven), doch ook afzonderlijk, bijv. wakatu ede (49.5) = (di) ai ede; wdra 

 sa-buwa wakatu, op zekeren tijd (24.8) = wdra ai sa-nai. 



Walt, eigenlijk: weder, wederom, nogmaals (vgl. mbali) en van daar: ook 

 nog, bovendien, wijders, ook, nog. Het staat na het bepaalde woord en 

 gewoonlijk in samenstelling daarmede, zoo dit een verbaal woord is of een 

 woord, dat steeds als praedicaat optreedt (als bijv. bakai). Somtijds wordt 

 het nog eens herhaald na een op het werkwoord volgend subst.. Voorb. 

 makento mpara ba ede, lampa wdli kai-na di sa-buwa rasa, na-luu wdli-ra 

 di ade amba, na-weli wdli-ra pdhu bune sanlika pdhu ra-nuntu aka-n ede, ro 



