BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 379 



Voorts heeft waü de beteeken is van »van vroeger af, van oudsher" en 

 vandaar «steeds" (vgl. het Mal. en Mak. memang), bijv. sdra waü-na (ndede 

 waü-ku sdra-na, 54.19. v. o.) doü móne labo doü siwe, het (aldus) is van 

 oudsher (of steeds) de gewoonte van mannen en vrouwen (26.3. v. o,); qidam 

 aö-na wdra waü-na Allah, qidam beteekent: het steeds beslaan hebben van 

 God (6.10. v. o.); sintji ede sinlji ra-kant waü-na, dezen ring had hij steeds 

 gedragen (72.33). Uit deze beteekenis is het gebruik van waü in de volgende 

 uitdrukkingen te verklaren: kuru besi malabo kunlji waü-na, eene ijzeren kooi 

 met het slot (of den sleutel), die er sleeds bij is, (den bijbehoorenden sleutel, 

 46.20 — 21); djdra labo doü manente waü-na, een paard met de bijbehoorende 

 lieden, welke het vasthouden (74.30). Hier is dus waü, in tegenstelling met 

 het voorafgaande voorbeeld, adverbiaal bij het verbale woord gevoegd, zoo ook 

 in : na-tjuwa-tjuwa wdra mena waü labo tjoma-na kabaya ede, elk dezer 

 kabaya's heeft de bijbehoorende speld (48.19— 20); ndadi töpo-ra rasamaniki 

 waü labo sa-mena-na marakani sangadji kai, moge eene stad ontslaan, geheel 

 voorzien van de bijbehoorende vorstelijke uitrusting (77.9). 



Ook kan waü de beteekenis van «stellig" hebben (vgl. Mal. Mak. memang): 

 ku-kapöro waü-ni, bune-lji da kapöro kai-ku labo mbeï-mu höba kim, ik ben 

 stellig boos, hoe zou ik niet boos zijn, dewijl gij zemelen te eten geeft 

 (27.27); waü disa-ku horu ba nahu, mai ka-ra ndede-na nfjdra waü ndai-mu 

 nggömi, ik durf u niet te helpen, want gij zelve hebt inderdaad schuld 

 (37.2); taho-ra lao waü-mu maai-nai-n ake-ake waü, gij moest nu maar «op 

 den dag van heden stellig" (dezen zelfden dag) gaan (46.13 en 14. Omtrent 

 het gebruik van het eerste waü is te vergelijken, dat van hel Mal. dahulu, 

 in zinnen als: pulang-lah dahulu; bij het tweede is te vergelijken het Mak. 

 iya memang andjo allowa, dienzelfden dag) ; ruu nae pöda-ta ita döhö ake 

 maraka masa-ngganga pidu dompo waü, wij hebben een zeer groot geluk, 

 dat wij. «goud stellig zeven stukken" (wel zeven stukken, niet minder dan 

 zeven stukken goud) gevonden hebben (62.32 — 33): doü mampöso barakamate 

 duwa mbuwa waü, iemand, die wel twee steenpuisten heeft (32.16). 



Aanm. Het gebruik van waü stemt vrij wel overeen met dat van memang in het Mak. en Mal., 

 van memang in het Bug., doch wordt het ook wel gebezigd, waar deze talen respectievelijk 

 ri-olo of dahulu zouden gebruiken. Vormelijk zoude het woord kunnen beantwoorden aan 

 het 0. Jav. wahu (N. Jav. wau, mau) en dus oorspronkelijk één met mbou zijn. Weliswaar 

 wijkt het gebruik sterk af; doch is op te merken, dat ééne der beteeken issen, waarin memang 

 gebezigd wordt, nam., «vroeger, te voren" ook die van het Jav. wahu is. Voorts is te 

 vergelijken het Bal. malu, eerst, vooraf, dat ook een onregelmatige vorm van hetzelfde woord 

 zou kunnen zijn. 



Een ander waü (althans voor de tegenwoordige taal) komt voor in de 

 uitdrukking: waü ba ede, waü ede en gewoonlijk waü mpara ba ede, geheel 

 en al gelijk aan: makenlo mpara ba ede, bijv. waü mpara ba ede, na-mbeï-du 

 loi, daarna gaf hij het geneesmiddel (61.17). Eveneens geldt hetgeen boven 

 over de constructie en het gebruik van makento mpara ba ede is opgemerkt; 



