BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 587 



hinfi kai-na lodja labo lodja mpa, daarop heeschen zij de zeilen en zeilden 

 meteen (20.15); ede mpara tuu maka kai ompu ede labo rebo-n mpa, toen stond 

 de oude man op om te dansen (toen ging de oude man dansen en tandakte 

 meteen (tevens, 18.55 — 56). 



Ook kan mpa de beteekenis hebben van ons »wel" in antwoorden (vgl. 

 het Mal. djuga) en ook in zinnen als: na-lowa mpa öto ita, hij kan u wel 

 begeleiden ; kombi na-neè mpa landa, misschien wil hij het wel verkoopen, 

 bade-ku mpa wali ngawa-na karawi, men weet het wel, (maar) wil het niet 

 verrichten (10.15). 



In de uitdrukkingen : ede udja mpa, siya udja mpa, ndede udja mpa (diezelfde, 

 dezelfde, eveneens) is mpa als synoniem met udja te beschouwen. Deze 



beteekenis heeft het ook nog in mpa mpa {wdra mpa 



wdra mpa), evenals — evenals = zoowel — als (bijv. (48.19), waarvoor evenwel 

 mpara — mpara gebruikelijker is, vgl. § 270. 



De beteekenis van mpa is in vele gevallen zoo zwak, dat het niet alleen 

 volgens ons taaieigen niet uitgedrukt wordt, gelijk aan vele der bovenstaande 

 voorbeelden te zien is, maar ook in het Bim. zelf evengoed weggelaten kan worden. 



In eene uitdrukking als: rakka mpa (bijv. 25.21, 26.22, enz., waarin mpa 

 geheel en al gelijk is aan pu (vgl. § 249 en § 270), alsook dikwijls, waar 

 het woord na een finiet werkwoord staat, dat niet door een ander nadruks- 

 woord gevolgd wordt (als na-èda mpa, 18.22; na-raka mpa, 24.25; nlika 

 na-nggdhi mpa, 49.28; enz.) kan moeielijk meer eene zelfstandige beteekenis 

 aan het woord toegekend worden en doet het alleen nog dienst als nadrukswoord ; 

 al laat zich wellicht nog, zeer verzwakt, de beteekenis van «meteen" opmerken. 



Geheel en al is dit het geval, waar mpa met andere nadrukswoorden 

 verbonden wordt; (met ééne uitzondering, zie § 270), waarbij dan de vocaal 

 zich schikt naar die van het nadrukswoord, als : mpara, mpudu, kampada, 

 kumpudu, enz., vgl. § 270. 



Mpada, eigenlijk : eindigen, ten einde zijn, wordt ook als bijwoord gebezigd 

 in den zin van «geheel en al", vandaar: mena mpdda, z. v. a. mena mpa, 

 alleen zonder uitzondering (19.25); wali mpada romo waü-na tuu, hij kan 

 werkelijk in het geheel niet opstaan (100.14); kombi-kombi wali mpada ndai 

 malösa, het is te vreezen, dat hij er in het geheel niet uitkomt (vgl. boven). 



Mpowa, (eigenlijk : ledig, zonder inhoud), wordt gebezigd als synoniem 

 van mpa in de beteekenis van «slechts, alleen" en wordt daarmede ook wel 

 verbonden, bijv. malai-na-sa lamada ke mpowa mpa manusiya, ik alleen slechts 

 (ben als) mensch (hier, 68.58). Met verbale woorden wordt het, zoo het 

 afzonderlijk gebruikt wordt, in samenstelling gebracht: nggdra na-supu 

 mpowa-sa, als hij alleen maar ziek wordt (14.12. v. o., 15.8). Veelvuldig 

 komt het voor in de uitdrukking : köne pöda mpowa, zie bij kóne. 



Ook met subst. kan het samenstellingen vormen, bijv. na-salaka mpowa-ku 

 kombi, hetzij zilver alleen (onbewerkt zilver, 9.2. v. o.). 



