588 BiMANEESCBÈ SPRAAKKÜNSt. 



Ngau-na, misschien, waarschijnlijk, mogelijk: ake-ku ngau-na peti isi ntau 

 ra wdra wai ede, dit is denkelijk de kist, welke de schatten van de oude vrouw 

 bevat (59.20); mböto-na ngau-na kombi-kombi sa-katowa, ter hoeveelheid van 

 één pot vol wellicht (99.34). 



Aanin. Ngau-na moet een als absolutivum gebezigd verbaal subsL. zijn. Waarschijnlijk is het 

 oorspronkelijk één met ngau, bedreven in iets, bekwaam in iets, vgl, Ja v.gadjëgge = ngau-na, 

 gadjëg ook: geschikt, bekwaam tot een bijzonder werk. De beide beleekenissen, waarin het 

 woord voorkomt zouden dan van het begrip •kunnen" afgeleid zijn (vgl. ook Bug. odje en 

 badje «kunnen" en «wellicht"). 



Ntene kan meestal weergegeven worden door »toch": köne póda mpoiva 

 na-dula, wali sara waa-na nasi mantau dienggo, ku-hade ntene-ku ba nahu, al 

 keert hij terug, dan dood ik hem toch, als hij den vogel met den baard uiet 



medebrengt (48.9 — 10); wati-du kadeè-na, na-balunggu ntene weya-du 



edi-na, zij luisterden niet, en zij boeiden zijne voeten toch (54.5); 



ede-ra nangi kai wei-n mampabuwa ntene föo di ade lewi ruma, daarop weende 

 de vrouw, die (daar zij) toch de mangga's uit den tuin van den vorst volstrekt 

 hebben wilde (62.14). Soms moeten wij het woord door » toch maar, maar" 

 weergeven: au rawi ro nggdhi nee da wontu ntene kai-na kali ede, wat zou 

 het werk of het woord zijn, waarom de opperpriester (wat zou de opperpriester 

 te doen of te zeggen hebben, dat hij) toch maar niet komt opdagen ? (47.20). 

 Vooral in verbinding met mbui-pu, nog, of wali-pu, nog niet, is ntene door 

 »maar" of «steeds maar" weer te geven: indo kapo kali ede na-mbui nlene-pu 

 lao ngdro rero-n di ade kola ede, de opperpriester nu ging nog maar steeds 

 in den vijver heen en weder (53.41, vgl. ibid. reg. 21, 54.40); wali ntene-pu-ro 

 rödjo angi-mu labo rahi-mu, zijt gij nog maar (steeds) niet met uw man 

 verzoend? (75.4, vgl. 19.5, 47.19, 56.6, 57.16). Eigenlijk is ntene, op die 

 wijze gebezigd, een synoniem van mpa en wordt daarmede dan ook wel 

 verbonden. Evenwel kunnen beide woorden ook in verbinding hunne eigen 

 beteekenis behouden, bijv. ba anakoda maèda rawi ede na-lembo ntene mpa 

 ade-na, toen de scheepsgezagvoerder zag wat er geschiedde, bleef hij toch 

 maar geduldig (70.42 — 71.1). Ntene staat steeds in samenstelling, uitge- 

 zonderd in het geval van § 268. 



Ntjau heeft de verwante beteekenissen van «enkel, alleen maar, niets dan" 

 en van «geheel en al, altemaal, alle". Het staat steeds in samenstelling, 

 hetzij met een subst., hetzij met verbaal woord. Voorb. weki ntjau, naakt, 

 lett. enkel het lichaam (4.20, 88.19. v. o.); (kondt gij niet zien wat er in was), 

 ampo-sa masa arupiya ntjau, immers niets anders dan (of: altemaal) guldens 

 (24.52); nggdhi malao ntjau, woorden, die alleen maar gaan (zonder iels te 

 bereiken) = ijdele woorden (89.25, 97.21); ede-ra wdri wali kai-na weki-na, 

 rai lao do ntjau-ntjau, daarop wendde hij zich weder om enkel maar (geheel 

 en al, al maar door) zuidwaarts rennende (36.55, vgl. 56.9 rai lao dintiri, 

 juist westwaarts rennende. Over de samenstelling rai lao do, vgl. § 265); 

 wdra ana-na tolu mbuwa, möne ntjau, hij had drie kinderen, altemaal zoons 



