590 BIMANEESCHB SPRAAKKUNST. 



en wordt het woord het best door »nu" of iets dergelijks weergegeven, bijv. 

 makenlo ba ede, na-lao nggalo pala, daarna was hij nu gaan jagen (67.10) ; 

 na-waü mpara lösa, na-èda mena-du pala ndai kali na-waü-ra lösa watu 

 kuru besi, toen hij er uit gekomen was, zagen de menschen nu hoe de 

 opperpriester uit de ijzeren kooi gekomen was, enz. (49.20 — 21). Op deze 

 wijze wordt pala ook aangetroffen na een subst., dat, hetzij als subject 

 vooraan staat, hetzij buiten het zinsverband vooropgeplaatst is : köne na-èda-ku 

 ba mada-na, ade-na pala mambuda sanganga, hoewel hij met zijne oogen ziet, 

 is zijn hart evenwel stekeblind (86.10); fuu-na tambdga suwasa, sanga-na 

 pala masa-ngganga, de stam is van koper en klokken-metaal, de takken nu 

 zijn van goud (91.16 — 17); 'ilmu cara f pala na-waü mpara suru, de taalk unde 

 nu is achteruitgegaan (96.19). Waar wij het woord door »nu" weergeven 

 is het in vele gevallen reeds niet veel meer dan een stopwoord, in gedichten 

 wordt het telkens zoodanig gebezigd, en dan ook maar ergens, onverschillig 



waar, in den zin geplaatst, bijv. lopi raa lapi kai pala tambdga, 



het schip, dat met koper beslagen is (101.51 — 52); na-waü-ra malao 



lodja pala dei rasa rade, (de gezagvoerder) is gestorven, koersgezet hebbende naar 

 het land van 't graf (101.59—40). Men zie voorts N°. XI en XII der teksten. 



Vooraan geplaatst is pala eveneens door «maar, echter, nu" weer te geven : 

 ede-ra lao kai-na, pala tembe-na ngdha-ra ba afi, daarop ging hij heen »doch 

 zijn saroeng werd gegeten door het vuur" (kreeg brandgaten 54.15 — 14); 

 mu-nggdhi-ku ba nggömi mböto ntau ro wdra-mu di ade peli nae, pala limba 

 rahi-mu, gij zeidel, dat er vele kostbaarheden van u in de groote kist waren, 

 maar het was het lijk van uw man (41.17); na-hengga-du öha di tdre, pala 

 wati-pu köne ra-mbako, »hij opende de rijst in de schaar' (hij nam het deksel 

 van de schaal met rijst), zij was echter nog niet eens gekookt (52.2); ede-ra 

 lao ngupa kai-na la Mpano, pala la Mpano wunga mbadju-na mubu, daarop 

 ging hij Mpano zoeken, deze nu was juist aan het meel stampen (17.25 — 24); 

 na-lao-ntjafa-ra di sa-buwa nisa. Pala nisa ede nggeè kai sa-buwa ranggasasa 



. Pala ranggasasa ede, enz., hij kwam aan te spoelen op zeker 



eiland. Dit eiland nu werd bewoond door een reus deze reus nu, 



enz. (66.10 en 11); pala ba riyana-na na-kau wdli-du ngèna sdhe, de schoon- 

 vader nu beval hem wederom de buffels te hoeden (28.1); pala wdra ai sa-nai, 

 op zekeren dag nu (66.18) ; (ede-ra raho kai-na dowa). Pala na-tarima 



weya-du dowa-n ede ba ruma Allah ta'dla, (daarop bad hij) God 



nu verhoorde zijn gebed (58.18 — 20). 



Een regel, wanneer pala in de laatst besproken beteekenis, voor of achter 

 in den zin staat, schijnt niet gegeven te kunnen worden. Uit de voorbeelden 

 blijkt, dat het woord dan gewoonlijk vooraan staat, zoo een subst. met nadruk, 

 hetzij in, hetzij builen het zinsverband, er op volgt of wel wali, terwijl het 

 bij de gewone constructie op het praedicaat volgt, doch uit de voorbeelden 

 blijkt tevens, dat dit geen vaste regel is. 



