BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 591 



Over nde pala, maar, doch, zie § 280. 



Aanm. Pala schijnt niet in verband te staan met het gelijkluidende Bataksche woord of met Mal. 

 of Mak. sapala-pala. 



Ruwa-na, naar den vorm een als absolutivum gebezigd subst., heeft den zin 

 van het Mak. bedeng, het Mal. kunun: au-tji di ade guni ake? böngi ro ula 

 ruwa-na di ade guni ake, wat is er in dien zak? rijst en toespijs naar het 

 heet (45.4 — 5); ede-ra pala ruwa-n voaa kai ba nasi hadju sa-dompo, daarop 

 nu brachten de vogels, naar verhaald wordt, een stuk hout (82.9. v. o.). 



Salaho komt alleen in samenstelling voor met een verbaal subst., dat door 



labo of mandinga labo wordt voorafgegaan : ntjambe kai ba kali labo saröme 



salaho-na, de opperpriester antwoordde toen al glimlachende (46.40 — 41); 



ede-ra lao lampa hèko kai ba Maharadja Kurma lewi ede mandinga labo ou-ou 



salaho-na doü mantau lewi, daarop liep M. K. om den tuin heen, al roepende 



om den eigenaar (65.56) ; ede-ra ao kai-na mandinga labo ividi salaho-na, 



daarop nam zij (de bloemen) aan, terwijl zij ze tegelijk uitzocht (72.41). 



Aanm. Laho is in dit woord wellicht een oudere vorm van lao — Jav. laku, zoodat de beteekenis 

 eigenlijk zou zijn »in één gang", vgl. het Mal. sambil. 



Sama staat in de beteekenis van »te zamen" gewoonlijk achter en in 

 samenstelling met hel bepaalde woord, dikwijls wordt het ook verdubbeld: 



(mai-ra ta-nggeè sama-ku labo nahu ). Ede-ra nggeè sama-sama kai-na, 



komt, laat ons te zamen wonen (vgl. § 255. II.), daarop woonden zij te zamen 

 (54.55-56); wati neè-ku dula, nggara wati sara dula sama-ku labo ana 

 siwe-mu, ik wil niet naar huis gaan, als ik niet te zamen met uwe dochter 

 ga (51.1); na-döho sama-sama-ra di ade bili-na, zij zaten te zamen in hare 

 kamer (71.59). Zelden staat het buiten samenstelling, bijv. mai-ra ta-lao 

 kada sama-sama, komt, laat ons te zamen gaanl (58.12 — 15). Met nadruk 

 kan het ook voor het bepaalde woord geplaatst worden ; ta-sama mimi, la-sama 

 karente labo lamada, laat ons te zamen zinken, te zamen bovenkomen (74.59 en 40). 



Vooraan staat sama steeds in uitdrukkingen als: sama raa-kandadi, mede- 

 schepsel (9.17. v. o.); sama islam, mede-Islamiet (ibid. reg. 16. v. o.), alsook 

 waar het «gelijk, even" beteekent, bijv. sama piri, even vlak (95.8) ; waarvan 

 dan weder afleidingen als kasama-piri (even vlak doen zijn) kunnen gevormd 

 worden (bijv. 12.22). In deze beteekenis kan het ook als praedicaat optreden : 

 sama-mena mpa lösa-na, «geheel en al gelijk is het uitgaan ervan", evenveel 

 wordt ervan opgebracht als belasting, 9.2. v. o. Op te merken is nog, dat 

 sama als praedicaat, ook waar wij het door «gelijk zijn" moeten weergeven, 

 nooit den vorm van een werkwoord door voorgevoegd verkort voornw. of 

 achtergevoegd nadrukswoord aanneemt. Wel kan het ma voor zich krijgen 

 (9.15. v. o.); alsook met wati den agens in den genitief aannemen : wati sama-na, 

 het is niet gelijk (bijv. 14.6). 



Simpa, of meest simpa-simpa (vgl. § 254) kan ook geheel synoniem met 

 kombi of kombi-kombi zijn: simpa [simpa-simpa, 51.20. v. o.) wara kasi ade 



