392 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



nggömi labo nahu, wellicht hebt gij medelijden met mij (47.2); wati kura-na 

 tiyo ro ngupa rero-na ana-na duwa-n ede, simpa-simpa mbui-pu wdra-na di 

 ade wuba ede, zij schoten niet te kort in het zien en rondzoeken naar hunne 

 kinderen, (in de hoop, dat) zij wellicht nog in het woud waren (65.19 — 20). 

 Het schijnt, dat het woord ook in deze beteekenis de constructie met een 

 verbaal subst. vereischt, vgi. § 234. 



Udja of bij verkorting meestal dja (vgl. Mak. dja, Jav. uga Mal. djuga), 

 »ook, eveneens" slaat gewoonlijk, zoowel in den volledigen als in den verkorten 

 vorm, in samenstelling: lantu udja-ra rafca-na saldmat, het is ook zeker dat 



hij heil verwerft (86.3) ; wati-pu sabune nloi-na, mai dja-ra ndai 



ruma-ta watu nggalo, niet lang daarna, kwam ook de vorst van de 



jacht terug (25.25) ; na-balu dja-ra ba ompu rawa, ook de man volgde (stemde 

 in met) den zang (69.23 — 24); ta-kaleï dja-pu lamada, leer het mij ookl 

 (72.4) ; ba supa nee-na rèlje lao tiyo dja rasa ra dana-na, dewijl hij (haar) 

 wilde overhalen ook zijn land te gaan bezien (45.19 — 20); ai dja-na daa 

 umbu-mu doü mamode, begraaf vooral ook de gesneuvelden! (13.6); wati dja 

 laho-na, het is niet goed (14.3); ba bau dja kombi waü-ra kola kai-na gendi 

 mada-la sa-bae, waarom is toch ook uwe eene wenkbrauw kaal afgeschoren? 

 (49.32). Somtijds wordt het nog met wdli verbonden, bijv. sodi wali dja 

 kai ba Tjahaya-Hairani asal-na, Tj. H. vroeg daarop ook nog naar zijne afkomst 

 (66.36). Zelden staat het woord buiten samenstelling, als 67.35: ede-ra 

 ntjambe kai dja ba Radja Mangendar-Sri, en toen antwoordde (bracht in hel 

 midden) ook vorst M. S. (zoo ook 47.9, 94.25). 



Behalve met verbale (en de onder § 268 de noemen) woorden wordt dja 

 ook samengesteld met ndai, eigen : tuwa kali ede na-döho di tantonga uma 

 ndai-na, ntika na-hina-ku eda wei pande ede, na-döho di tantonga uma ndai 

 dja-na, de opperpriester zat voor zijn venster en op eens kreeg hij de 

 timmermansvrouw in het oog, terwijl zij ook voor haar eigen venster zat 

 (50.16 en 17; zonder ndai zou men moeten zeggen: na-döho dja di tantonga 

 uma-na). Na eene ontkenning beteekent dja ook wel »toch": köne wdradoü 

 mamai jou batu-la, wati dja-du raka-na, al komt ook iemand ons achterna- 

 zetten, dan vindt hij (ons) toch niet (41.6 — 7); nggara wati-s tarima-na, wati 

 dja mpa ndai madja kai-ta, indien zij het (aanzoek) niet aannemen, dan 

 is er toch volstrekt niets, waardoor wij beschaamd worden (26.4 — 3. v. o.) ; 

 nde pala ai-na dja pana-pana ipi lalo, maar wees toch niet al te ongeduldig (47.9). 



Ook in siya udja mpa = Mal. iya djuga; ede udja mpa, Mal. Uu djuga, 

 staat udja in samenstelling met een nadrukswoord: siya udja-ku mpa, enz., 

 (vgl. 10.3). 

 § 266. Het meest gebruikelijke woord om eene ontkenning uit te drukken is wali. 

 Hel treedt steeds als praedicaat op, zoodat het volgende werkwoord steeds 

 den substantief- vorm aanneemt. Behalve wanneer nggara (indien) voorafgaat, 

 in welk geval na wali de nadrukswoorden sa (si, sara) geplaatst worden, 



