BIMANEBSCUE SPRAAKKUNST. 593 



wordt het gewoonlijk niet van een nadrukswoord voorzien (in wali-du heeft 

 du oorspronkelijk heteekenis, al wordt het dikwijls gebezigd geheel en al 

 gelijk aan wali, vgl. § 270): wali ringu-ku nahu, ik ben niet gek! (54.4); 

 la-raka-ku ro wali, hebt gij hem gevonden of niet? (26.24 — 25); nggdrawati 

 sara neè-na lösa, als hij niet uit (het land) wil gaan (55.21); wali-sa rela 

 doü mantau-na, als de eigenaar het niet goed vindt (50.4). Voorbeelden zijn 

 overal in de teksten te vinden. Valt de nadruk op den agens van het 

 volgend werkwoord, dan staat deze vooraan : (vorst K. herkende zijne ouders), 

 nde pala ina ro ama-na wali pata-na Maharadja Kurma, doch de ouders 

 herkenden vorst K. niet (76.18) ; na-peso weki-na punggawa-na, ruma-na 

 wali paki-na rasa-na, de legeraanvoerder verwijdert zich, (doch) de vorst 

 verlaat zijn land niet (15.24). Zoo ook het direct object, indien er de 

 nadruk op valt. Wanneer een werkwoord den vorm van een subst. moet 

 aannemen, moet wali ook gerekend worden een verbaal subst. te zijn, hoewel 

 dit uiterlijk niet te zien is: na-iyü wali wara gendi mada-na, (zoodra) hij 

 voelde dat zijne wenkbrauw er niet was (49.51, vgl. § 247); duwa kali, lolu 

 kali wali wara raka-na köne sa-ori-ori pdhu, twee of driemalen had hij niets 

 gekregen (81.6, vgl. § 246). 



Wanneer in plaats van het verbale subst. de vorm met ma gebezigd wordt, 

 blijft wali gewoonlijk eveneens onveranderd : patu-ra nahu (ngdha-ku) wali 

 mbötju-ku, het was natuurlijk, dat ik niet verzadigd werd (als ik at, 71.16) 

 Ook na praepositie's kan wali gebezigd worden : saraka wali-du (vgl. § 270), 

 lowa-na londo, tot aan het niet meer kunnen (zoodat zij niet meer konden) 

 beneden komen (37.41); labo wati-bae kai-na ade, met het niet weten (zonder 

 het te weten (8.25). Dikwijls wordt labo voor ivali verzwegen: ba supu 

 londo lao-na wali ngawa-na ngdha, dewijl hij «naar beneden gegaan was om 

 te gaan" (uit huis gegaan was) zonder te willen eten (45.51); na-ndiha 



ndano-ra sa-nai-nai eli genda wali-du sanawa-na, het geluid van de 



trom was dagelijks levendig, zonder ophouden (65.18); tjaü-tji 



maou-ou dri lawa ede wali wara ndai-na pande, wie roept daar buiten de 

 deur, terwijl de baas-zelf er niet is? (50.29). 



Ook kan wali door eene praepositie gevolgd worden, bijv. wali ba supu, het 

 was niet om reden van, het was niet omdat (61.8). Een voorbeeld, waarin 

 het nadrukswoord ra na wali gebezigd is, geeft 68.29. Op te merken is nog, 

 dat na wali het werkwoord wara (zijn) wel eens verzwegen wordt, als bijv. in : 

 wali dja mpa ndai madja kai-ta (vgl. boven § 265 sub udja), dit is niet Ie verwar- 

 ren met het gebruik van ndai na wali. Vgl. ook § 66, 100, 101, 249 en 254. 

 Aanin. Uit de constructie van hel werkwoord na ivati blijkt, dat het woord oorspronkelijk verbale 

 kracht moet gehad hebben en de heteekenis dus eigenlijk is »niet zijn". Naar den vorm 

 kan het woord wel niet anders zijn dan een krama-vorm van wara, evenals in het Jav. 

 baten (boten). 



Daa of bij verkorting da wordt daarentegen geheel als adverbium gebezigd. 

 Het staat voor het bepaalde woord en wordt, geheel en al naar willekeur, 



