BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 59b 



ana ita, als het zoo is, dan zijn het uwe kinderen niet (76.29); doü masampuma 

 'ilmu labo 'aqal, ede doü maluwa, lai-na doü maluwa ba dondo umur-na 

 mampoiva-mpowa, hij, wiens wetenschap en verstand volmaakt is, is een oud 

 mensen, niet is men een oud mensch door lengte van leeftijd alleen (90.6 — 7). 

 Eigenlijk is lai-na een subst. en beteekent een zin als: lai-na nonto ake 

 letterlijk: dit is het andere (het tegendeel) van eene brug. 



Bij de substantief-constructie blijft lai-na natuurlijk onveranderd: ba supu 

 lai-na doü möne mena masodi-na ede, dewijl zij, die haar vroegen, allemaal 

 geen mannen waren (44.52); labo lai-na rawi ndai-na, terwijl het zijne eigen 

 zaak niet is (80.24). Over de constructie van een verbaal woord na lai-na 



zie men § 109. Over lai-na lai-na zie men § 109 en 110. Soms 



slaat lai-na voor malai-na-sa (bijv 98.15, vgl. § 280). 



De uitroep van bevestiging is iyo, ja ! bijv. iyo, taho pöda mpa, ja, het is zeer 

 goed (bijv. 45.12); beleefder: iyo ita! (bijv. 44.57). Voorts dienen als bijwoorden 

 van bevestiging: pöda, werkelijk, waar: mu-waü pöda-pöda-ku hora nahu ro 

 walt, kunt gij mij werkelijk helpen of niet (58.25); wdra pöda hadjal lamada 

 ake, ik heb inderdaad iets noodig (50.19); doü pöda ake, het is wezenlijk een 

 mensch: (59.52); ngdra doü pöda-si, als het inderdaad een mensch is (ibid.); 

 ook sa-pöda-pöda-na, kai masapöda = Mal. sa-sungguh-sungguh-nja; tantu, 

 zeker; hidi en hidi-na, vgl. § 245, 250; alsook uitdrukkingen als: wati-du sdla- 

 sdla-na made nahu, het zal niet missen of (hel is zeker) dat ik sterf (56.27) ; 

 wati-da daa sente-ne, zij zullen er niet geen eerbied voor hebben (zij zullen 

 er zeker eerbied voor hebben (15.1). 



De noodzakelijkheid van iets wordt, behalve door de vormen met ndai, 

 uitgedrukt door: wati lowa-na wali = Mal. ta-dapat tiyada, bijv. nggdra na-ndede 

 sara, wati lowa-na wali lewa-la, als het zoo is, moeten wij wel strijden 

 (77.19); alsook door mpabuwa: di ade tolu nai mpabuwa-ku tjumpu-na, in drie 

 dagen moet het af zijn (21.10. v. o., mpabuwa is oorspronkelijk een transitief 

 werkwoord en heeft tjumpu-na tot direct object, de zin heeft imperatieve 

 beteekenis, derhalve staat het niet in substantief-constructie, ku geeft hier 

 den conjunctief als plaatsvervanger van den imperatief te kennen ; de imperatief 

 wordt gebezigd op 95.9 : mpabuwa-pu pula, (men) moet (het) bedekken). 

 § 267. Bijwoordelijke uitdrukkingen worden nog gevormd: A. door kai met een 

 deelwoordelijken vorm, vgl. § 60 en § 71, deze staan nooit in samenstelling; 

 B. door labo met een verbaal subst. van een kwalificatief werkwoord (vgl. 

 het Mal. dengan). Deze vormen somtijds eene samenstelling met het bepaalde 

 woord, bijv. kamai labo rötji toi-pu, laat (haar) wal snel komen! (46.54); 

 gewoonlijk evenwel staan zij afzonderlijk : ba supu neyo ade-na dula labo 

 laho-r ntai ndai kali, uit vreugde, dat de opperpriester ongedeerd terug was 

 gekomen (54.16). Valt er de nadruk op, dan staan zij vooraan als praedicaat, 

 een voorbeeld vindi men onder § 246. C. door sa, vlg. § 272, met een 

 verbaal subsi, (dikwijls verdubbeld), meestal gevolgd door ha of een subsi,, 



