BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 397 



wuwa dodo ba lamada ada-ta, dit zijn de gebeden van ons, uwe onderdanen 

 (16.19); sandaka-pu töpo-ni rera-mu, walu siya mpa wonlu kai tjüaka, hoed 

 toeh uwe tong, uit haar spruit slechts ongeluk voort (105.39 — 40); ede mpa 

 mandai rawi-na wai ede, dit deed de oude vrouw voortdurend (28.2, vgl. 

 (24.5, 35.3. v. o., 65.18); ede ntene mpa rawi-na, idem (27.20); ake pala 

 rawi ndai daa waü kai siya ba sae dóho-ku, dit is dan het werk (dat is het 

 dus) wat mijne beide broeders niet hebben kunnen verdragen! (28.18); 

 ake-ku pala doü siwe ede, dit is de vrouw! (dit is eene ware vrouw, 44.40); 

 au pöda-tji ndai weha, wat moet er nu inderdaad genomen worden? (34.9); 

 doü mabune pöda-tji ndai ngupa, wat voor eene vrouw moet nu werkelijk 

 gezocht worden? (32.35); ake wdli facal, dit is nog een hoofdstuk (II.); 

 mabune wdli-tji ndai weha, wat moet nu wederom genomen worden ? (33.40) ; 

 ndai nggömi waü manljdra, gij zelve hebt stellig schuld (56.14). 



Zoo een subst. op deze wijze als subject vooropgeplaatst wordt, veranderen 

 deze bijwoorden in den regel niet van plaats, bijv. ndai ruma-t bitjdra nee 

 mambel mena-na sadeka, de rijksbestierder was het, die de aalmoezen gaf 

 (56.24, vgl. 25.8—39, 91.35, enz.); sjarat kidi ede sa-ori mpa, het voorschrift 

 voor het staan is slechts één (12.11 — 12). Eene enkele maal, in minder 

 gewone taal, vindt men evenwel ook dan de hier besproken constructie 

 gebezigd, bijv. bumi renda udja matabai-na, enz., de bumi renda beproeft ook, 

 enz. (100.1). Uit de bovenstaande voorbeelden blijkt, dat die bijwoorden, 

 welke gewoonlijk in samenstelling staan, ook met de vragende voornaam- 

 woorden eene samenstelling vormen ; na de andere voornw. staan zij op zich- 

 zelf. Op te merken is nog, dat in een zin beginnende bijv. met ede mpa, 

 mpa ook zeer goed bij ede kan behooren. zoodat de beteeken is is : dit slechts, 

 enz. (bijv. 44.16). 



Na ai-na en wati komen steeds: mpa (met synoniemen), pöda, udja en waü 

 (in de beteekenis van «volstrekt") te staan, hetzij in samenstelling of niet, 

 naarmate zij na een verbum plegen behandeld te worden; wordt daa gebezigd 

 dan staan zij na het werkwoord; in gedichten komen hierop wel eens 

 uitzonderingen voor. 



C. Wanneer een woord van verbale beteekenis als bijwoord gebezigd, 

 buiten samenstelling staat, dan neemt het ma aan, zoo het bepaalde werkwoord 

 in den vorm van een subst. komt te staan: ede-ra lampa ro rai kai-na 

 marötji-rotji, daarop ging hij weg en ijlde snel voort (25.25); ede-ra kapöro 

 kai ba ruma-ta manljewi-ntjewi lalo, daarop werd de vorst zeer toornig (60.19) ; 

 au-tji neè hdri kai nggömi mandede-ndede lalo, waarom lacht gij zoo zeer? 

 (59.56 — 57); ngadji kitdb masama-sama, te zamen het boek lezen (90.51, 

 sama-sama vindt men ook wel zonder ma. bijv. 74.28, vgl. boven § 265 

 onder sama); ba dondo 'umur-na mampowa-mpowa, door lang leven alleen 

 (90.7) ; Ijaü hdri-hdri daa mapatu, er van houden op. ongepaste wijze herhaal- 

 delijk te lachen (89.27). De met ka afgeleide adverbia (vgl. § 41) krijgen 



