598 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



echter in dit geval ma niet, een voorbeeld vindt men 24.51. Zoo het bijwoord 

 oorspronkelijk geen verbale beleekenis heeft, kan ma gebezigd worden, bijv. 

 ndai kasela madri luiva, uit te zonderen (94.22); noodzakelijk is het evenwel 

 niet (vgl. 50.15, 60.5, enz.). Nooit neemt een bijwoord ma aan als het 

 buiten samenstelling staat na woorden als: bakai, of ook ai-na: bakai-ku pöda 

 wai ede, waar is die oude vrouw nu inderdaad ? (40.50) ; ai-na pöda-pöda 

 (bijv. 9.9). 



DE NADRUKSWIJZERS. 



§ 269. De nadrukswijzers kunnen zoowel dienen om nadruk te leggen op een bepaald 

 woord in den zin, als om eene bijzondere toepassing te geven aan de beteekenis 

 van een woord (vgl. v. d. Tuuk, Tob. Sprkk. % 165). 



Voor zooverre deze woordjes eenlettergrepig zijn, verbindt de Bimanees ze 

 bij het schrijven met Arabische karakters steeds met het voorafgaande woord, 

 waarvan de eindvocaal dan tevens lang geschreven wordt (dus na-èdd-du, 

 na-èdd-sa, èdd-pu, enz.), evenals dit in Maleische geschriften pleegt te geschieden 

 bij woorden, welke op eene vocaal eindigen bij de aanhechting van lah, enz. 

 Wanneer nu een Bimanees zeer langzaam en duidelijk spreekt, brengt hij 

 ook werkelijk het accent van het woord op de laatste lettergreep. 



Bij de gewone wijze van spreken evenwel hebben de eenlettergrepige 

 nadrukswijzers volstrekt geen invloed op het accent van het voorafgaande 

 woord, hoewel zij daarmede als één geheel worden uitgesproken, zij zijn 

 derhalve als enklitisch te beschouwen. De twee- of drielettergrepige nadruks- 

 wijzers hebben een eigen accent en oefenen dan ook nooit, ook niet in schrift, 

 invloed uit op het voorafgaande woord. Zij bestaan óf uit mpa (vgl. § 265), 

 gevolgd of ook tevens voorafgegaan door een der eenlettergrepige nadrukswijzers 

 en hebben dan steeds het accent op de voorlaatste lettergreep (dus op mpa) 

 óf uit eene samenstelling van twee der eenlettergrepige nadrukswijzers en 

 hebben dan steeds het accent op de laatste lettergreep. 



§270. De als nadrukswijzers gebezigde woorden zijn: da, du, e, i, itji, ka, kada, 

 kampada, kidi, kimpidi, ku, kudu, kumpudu, (kimpudu), mpara, mpudu, ni, o, 

 pu, ra, sa, sara, si, ti, (ntï), en tji. Enkele dezer woorden kunnen in bepaalde 

 gevallen door elkander gebezigd worden ; zoodanige zijn : du, mpudu, ra, mpara 

 en ku achter de finiete vormen van het werkwoord in den indicatief. Uit 

 de talrijke voorbeelden, vooral onder § 78, 228 en § 80 en 240 gegeven, 

 blijkt, dat er behoudens eene uitzondering, in dit geval niet het minste 

 verschil in hun gebruik bestaat en dat zij hier alleen dienen om de functie, 

 welke het verbale woord vervult, duidelijk te doen uilkomen. De bedoelde 

 uitzondering is de volgende: ku kan (in den indicatief) nooit komen na de 



