400 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



I. Zonder eigen beteekenis, als nadrukswijzer alleen gebruikelijk na de 

 als subject optredende aanw. voornw. (bijv. 7.22 en 23, 87.31 enz.). Het 

 wordt beschouwd als beleefder dan tji, doch minder beleefd dan o. 



Itji, met den nadruk op tji, dus wel ontstaan uit i -\- tji, in beteekenis 

 gelijk tji, bijv. bakai itji — bakai-lji bijv. 24.17). 



Ka, duidt den conjunctief aan in de gevallen vermeld in § 233; zoo het 

 door een anderen nadrukswijzer versterkt wordt, schikt zich de vocaal naar 

 die van het tweede. 



Kada, uit ka -\- da (zie boven), gelijk ka. 

 Kampada, uit ka -j- mpada en dit weer uit mpa -f- da (vgl. mpudu) gelijk ka. 



Kidi, uit ka -f- di (eene variatie van da en du, in het Bim. niet gebruikelijk, 

 maar wel in het Kölosch), in beteekenis gelijk ka. 



Kimpidi, uit ka -\- mpidi, vgl. kidi, in beteekenis gelijk ka. 



Ku. A. Nadrukswijzer bij den indicatief na transitieve en kwalificatieve 

 werkwoorden, alsmede na andere woorden, als boven vermeld is. 



B. Eveneens als nadrukswijzer gebezigd met uitsluiting der andere, waar 

 een subst. of telwoord en subst. als praedicaat in hoofdzinnen optreedt : tani-na 

 waru reya-ku (omzetting van : waru reya-ku tani-na) wat de boete betreft, 



deze is acht reyalen (14.20. v. o.); ruu galara sa-reya-ku 



sa-bae, wat het honorarium van het dorpshoofd betreft, dit is een 



reyaal van ééne zijde (van de ééne partij, 15.18); sumpu dana ka-ku nggeè 

 kai-na [ka voor aka), op gindsche landtong woont hij (36.15); ele sumpu dana 

 ka-ku nggeè kai-na, in het Oosten, op gindsche landtong woont hij (37.3). Het 

 subst. wordt met zijne bepalingen ten opzichte van ku als eene eenheid 

 beschouwd, evenals dit bij de werkwoorden het geval is. Evenwel is het 

 volstrekt niet noodzakelijk hier een nadrukswoord te bezigen. 



Hierbij kan ook nog gebracht worden het gebruik van ku in een zin als 

 de volgende : maai ake na-waü-ra lao raka wdli Ama-Gedjo-ku nggdhi-na, nu 

 is hij wederom naar A. G. gegaan, volgens zijn zeggen (36 22 — 33). Door 

 ku wordt de geheele voorafgaande zin in betrekking tot nggdhi-na gebracht, 

 eenigszins als bij verkorting van ndede-ku nggdhi-na. Deze constructie kan 

 alleen gebezigd worden, zoo het laatste woord van den zin een subst. is. 

 Meer gewoon is eene andere plaatsing van nggdhi-na, vgl. § 249. 



C. Het wordt steeds als nadrukwijzer gebezigd, zoo een subst. (en soms 

 ook het vragend voornw.. vgl. hieronder), gevolgd wordt door ngdra-na (-ku, 

 -mu, enz.) : lao hade-po aka doro Putju Lino-ku ngdra-na, gaat (hem) dooden 

 op gindschen berg P. L. genaamd (3.5); ede-ra tangdra kat susu-ku ngdra-na, 

 dit worden borsten genoemd (52.18 — 19); Wai Kabaya-ku ngdra-na wai ede, 

 grootmoeder Kabaya was de oude vrouw genaamd (71.10); rasa au-ku 

 ngdra-na ake, »een land, welks naam is dit" (hoe is de naam van dit land ? 71.20). 



Eigenlijk komt het gebruik van ku hier overeen met het sub B. gemelde, 

 daar het subst. met ngdra-na (-ku, -mu, enz.) eene bezittelijke samenstelling 



