BlMANEESCHE SPRAAKKUNST. 4Ó1 



vormt, waarin het de functie van praedicaat vervult. De Bimanees verbindt 

 bij het schrijven dikwijls ku met ngdra in plaats van met het voorafgaande 

 subst. Dit zal wel hieraan toe te schrijven zijn, dat dit subst. dikwijls, 

 vooral waar het als genitief, object, enz. in een zin optreedt, eerst alleen in 

 de gedachte ligt, terwijl ngdra-na er later als nadere bepaling bijgevoegd 

 wordt, zoodat ku, dat men nu eenmaal gewoon is vóór ngdra-na te bezigen 

 en van welks functie zich de Bimanees natuurlijk niet duidelijk bewust is, 

 tegelijk met ngdra-na wordt uitgesproken en dewijl het toonloos is, daarmede 

 verbonden wordt. Het behoort er evenwel niet bij, zooals duidelijk blijkt 

 uit volgenden zin uit een bezweringsformulier (I.): Nuru-ku ngdra-mu, 

 aho-pu wdra-mu, Nuru-Habba-ku, lahi wdra-mu, Nuru (was) uw naam voor 

 gij bestondt, Nuru-Habba (is uw naam) nu gij beslaat. 



D. Nog wordt het gebezigd na de praepositie labo (mandinga labo) en soms 

 ook na kai. 



E. Ten slotte wordt ku gebezigd om den conjunctief aan te duiden na 

 elk soort van werkwoord en na als werkwoord optredende substantieven, 

 vgl. § 233 en § 257. Hiermede hangt samen het gebruik van het woord 

 na de vormen met ndai, waar deze gerundieve beteekenis hebben. Hierbij 

 is echter op te merken, dat men in de spreektaal ook ku gebruikt of begint 

 te gebruiken, waar deze vormen geen gerundieve beteekenis hebben. Het 

 eenige voorbeeld in de teksten is : mapala pala-dja-ku, hij, die sloeg, werd 

 ook geslagen, z. v. a. zij sloegen elkander (79.16, vgl. § 216. Aanm.). 



Dit gebruik laat zich gemakkelijk verklaren uit het sub B. gemelde. 



Kudu, uit ku of ka en du, gelijk ka. 



Kumpudu, uit ku of ka en mpudu, gelijk ka; men zegt ook kimpudu. 



Mpara, uit mpa en ra, kan somtijds een versterkt mpa zijn. Zoo vooral 

 in wdra mpara — wdra mpara, vgl. § 109 en § 265, zoo ook zonder wdra: 

 doü mamori mpara doü mamade, doü matoi mpara doü manae, zoowel dooden als 

 levenden, zoowel «kleine als groote menschen" (kinderen als volwassenen, 94.34). 

 Ook kan ede mpara, enz. soms staan voor ede mpa (vgl. § 268), bijv. 62.10, 

 78.13). Zoo schijnt het ook beschouwd te moeten worden in bè-bè-na mpara, 

 vgl. § 224 en enkele uitdrukkingen meer. Op 82.2. v. o. vindt men het ook 

 in deze beteekenis na verbale subst. gebezigd: ndede nggdhi-na, hengga-na 

 asa-na labo mabu-na mpara (= mpa, vgl. § 265), zoo sprak hij, terwijl hij 

 zijn bek opende en meteen viel. Zoo ook ibid. reg. 6 en 3. v. o., evenwel 

 is dit gebruik, althans ter hoofdplaatse, ongewoon. 



Gewoonlijk dient mpara als nadrukswijzer na de finiete vormen van elk 

 soort van werkwoord in den indicatief en na andere woorden als in het 

 begin van deze § vermeld is. 



Mpudu, uit mpa en du, is : A. geheel en al gelijk mpara als nadrukswijzer. 



B. Ook wordt het gebezigd bij den imperatief van transitieve werkwoorden, 

 vgl. § 235. Hier is het eigenlijk ontstaan uit pudu, dat is pu versterkt door 



TERH. BAT. GEN. XLYIII. 26 



