410 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



enz. heeft sa stellig instrumentale beteekenis, dewijl men daarvoor nog kat 

 kan plaatsen, vgl. ook het gebruik van kai met deelwoorden tot het vormen 

 van bijwoordelijke uitdrukkingen ; in sa-nloi-ntoi-na, enz. kan men aan sa de 

 beteekenis geven sub A. vermeld, maar evengoed eene instrumentale, welke 

 wij door »bij" kunnen weergeven. Hoewel sa ook in deze uitdrukkingen 

 alleen in samenstelling voorkomt, heeft het toch in zooverre levende waarde, 

 dat naar analogie dergelijke woorden nog opnieuw gevormd kunnen worden. 

 C. Nog komt de praepositie sa voor in: sadöho (van döho, zitten), sakidi 

 (van kidi, staan) en samori = (van mori, leven), bijv. ede-ra maru sadöho-na, 

 en toen ging hij zittende slapen (41.11); na-donggo sakidi-du sura ede, hij 

 gaf dien brief staande over (78.39); mu-furu karawi-ku nggömi ba lowa-mu 

 umbu samori weki-mu, gij handelt zeer slecht, doordien gij in staat zijl 

 uzelf levend te begraven (55.28). Men vergelijke hierbij een Maleisch: 

 langkap orang dengan hidup-nja. De beteekenis »met, te zamen of te gelijk 

 met", welke hierin aan sa toegeschreven moet worden, schijnt het ook te 

 hebben in : salondo (van londo, afdalen) wat de Bim. verklaren door lurun- 

 tumurun: kapo ede salondo doü manggeya, daarom (zult gij) van geslacht tot 

 geslacht tot vampyrs worden (3.14). Waarschijnlijk is londo hier als subst. 

 te nemen in den zin van afstammeling (het is mij echter niet bekend of 

 het in deze beteekenis nu nog in gebruik is), zoodat salondo letterlijk zou 

 zijn: met de afstammelingen. Eene dergelijke uitdrukking is: sa-uma-uma, 

 bijv. doü mampinga sa-uma-uma, iemand, die doof is met zijn geheele huisgezin 

 (17.6). Nieuwe uitdrukkingen laten zich echter op deze wijze niet meer vormen. 



Aanm. Deze praepositie sa zal ook wel vervat zijn in woorden als: sabune, hoeveel? vgl. Kólo 

 siyapa, Mak. siyapa, Bug. siyaga, Bat. sadiya; zoo ook in sandake en sandede, zooveel, 

 vgl. Mak. sikamma, waarvan de oorspronkelijke beteekenis dus moet zijn: tot hoe (wat 

 waar); tot aldus, tot alzoo. Omtrent de verwantschap der beteekenissen, waarin sa kan 

 voorkomen, vgl. Kern., Kawi-Studiën, pag. 83. 



Watu. 



A. De eigenlijke beteekenis is: van, uit: walu tampuu-na, van het begin 



af (bijv. 25.28) ; walu ai masidi waü saraka ai mambia, van den 



vroegen ochtend tot den avond (67.11, vgl. di); londo watu, afdalen 



van (bijv. 50.52); mai watu Allah, komen van God (8.11); mai watu nggalo, 

 terugkeeren van de jacht (25.26); sura watu, enz., een brief (afkomstig) 

 van, enz. (72.29) ; taho watu ringu-na, beter worden van de krankzinnigheid 

 (54.9); lösa walu oi, uit het water gaan (42.36); paki watu rasa, uit het 

 land verbannen (64.51); mabu watu, vallen uit (bijv. 54.14); walu siya mpa 

 wontu kai tjilaka, uit haar (de tong) komt slechts ongeluk voort (105.40). 



B. Uit de beteekenis van » uit" spruit voort het gebruik van het woord 

 in de volgende uitdrukkingen, welke ook in andere talen door den ablatief 

 worden te kennen gegeven : kadöho watu wdna-na, doen zitten aan hare 

 rechterzijde (68.15); kuntji watu dei, van binnen, aan de binnenzijde sluiten 



