BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 411 



(70.42); watu bae di-na, aan de Westzijde (3.34) : lampa natu ntanga makalai, 

 langs een anderen tak van den weg voortgaan (86.8); watu afce, langs dit, 

 hierlangs, Lat. hac (57.34); watu ede, daarlangs (33.24). 



Aanm. Waarschijnlijk is watu te vergelijken met Bul. witi en witu. Denkelijk zijn deze woorden 

 samenkoppelingen van oorspronkelijk gelijkwaardige elementen, evenals bijv. Jav. iku, Mal. 

 itu, Bim. aka. Als praepositie is tu nog gangbaar in het Bat., terwijl het in 't Maleische itu 

 nog als pronomen voorkomt. Tusschen wa, wi en a als in aka, i als in itu, zal wel weinig of 

 geen verschil bestaan hebben. Als prefix komt wa nog voor in het Bal. in woorden als: 

 waumah, huisgenoot; wadesa, dorpsgenoot. Men zou hij watu ook aan het Jav. wëlu kunnen 

 denken. Hiertegen pleit echter in de eerste plaats, dat de vocaal van de eerste lettergreep 

 in dat geval, naar alle waarschijnlijkheid, niet a maar o zou zijn (vgl. § 10). In de tweede 

 plaats, dat het woord nooit het prefix ma kan aannemen, wat toch met die praeposities, 

 welke van verbalen oorsprong zijn, meestal wel hef geval is, vgl. de volgende §. 



§ 273. Alleen met de waarde van een voorzetsel komen in de tegenwoordige taal 

 voor, hoewel de oorspronkelijke beteekenis eene verbale moet geweest zijn : 

 kat, saraka, sela en waü. Hierbij kan labo gebracht worden, dat evenwel 

 ook als bij- en voegwoord kan voorkomen. 



Kai. Over dit woord zie men § 115, als ook de Aanm. II. na § 140. 

 Dikwijls neemt 't het prelix ma aan (voorb. onder § 60 en 115). Met een 

 nadrukswijzer komt het zelden voor, zoo er een gebezigd wordt is ku te 

 gebruiken, bijv. kai-ku nggdhi, kai-ku nee-ia mataho, «met woorden, met 

 uw willen het goede" (zoowel door middel van de taal, die gij bezigt 

 als door het goede d. i. wat de adat voorgeschreven heeft, te willen of te 

 volgen, IV). 



Saraka, tot, tot aan, voor verbale subst.' ook met »tot dat" te vertalen, 

 van raka, komen tot, bereiken. (Denkelijk is sa hier = Mal. ter). Voorb. 

 watu tampuu-n saraka tjumpu kai-na, van het begin tot het einde (bijv. 25.29) ; 

 saraka boha ai nangi-na, tot middernacht weende zij (39.9); saraka ake, tot 

 hier of tot nu toe (35.10); labo töpa ro djagu wdli mpa saraka mbisa-na, 

 terwijl hij hem tevens wederom met hand en vuist sloeg, totdat hij flauw 

 viel (66.6); di ade masanai-nai lai nae-na saraka sampela-na, dagelijks 

 •veranderde hare grootte" (werd zij grooter), totdat zij volwassen was 

 (67.27). 



Voor saraka kan het prefix ma gebruikt worden : watja edi masaraka 

 bumbu djanga, de voeten wasschen tot aan de enkels (11.16); na-nuntu-ra 



watu tampuu waü-na masaraka kantjöki-na ba doü mantau lewi, 



,. masaraka dundu löo-na ba anakoda awa móti, hij verhaalde van het eerste 



begin af tot daartoe, hoe de eigenaar van den tuin hem mishandeld 



had, tot daartoe, hoe de scheepsgezagvoerder hem in zee geduwd had (75.14). 

 Ook wordt na saraka wel ra gebezigd: saraka-ra subu, tot den tijd van het 

 morgengebed (41.3); saraka-ra ai mambia, tot den avond (27.17); nooit ku, 

 als na labo, wijl raka in de beteekenis van » komen tot" als intransitief 

 beschouwd wordt, zie onder 6a. Soms moeten wij saraka weergeven door 

 » zoodat zelfs", bijv. saraka ana ra wai-ia mangdha weya ntoi-na, wati 



