BlMANEESCHE SPRAAKKUNST. 413 



B. Uit de beteekenis »met" spruit voort die van: benevens: ou anahoda 

 labo wei-na, den gezagvoerder met of benevens zijne vrouw uitnoodigen 

 (75.27); na-eda-ku djdra mamböto labo doü waü manenti-na, zij zag de paarden 

 benevens de (bijbehoorende) lieden, die ze vasthielden (74.33). Vandaar kan 

 labo ook zooveel als »en" zijn ter verbinding van subst., bijv. na-raho-ru 

 kafa labo ndau. Ede-ra mbeï-kai kafa malabo ndau, zij vroeg om garen en 

 (benevens) eene naald. Daarop gaf men baar garen en eene naald, (73.10) ; 

 wdra sa-buwa wai malabo ompu, er was eens eene oude vrouw en een oude 

 man (59.1); mpdma nasi malabo kura-kura, verhaal van de vogels en de 

 landschilpad ; na-raka 'ilmu labo rahasiya, duniya labo ahera, hij verkrijgt 

 wetenschap benevens wat geheim is, de wereld en het toekomstige leven 

 (86.1 en 2). Ook wordt labo m dien zin wel eens door mandinga vooraf- 

 gegaan (vgl. onder D): niyal mandinga labo oi, de niyat benevens water (10.16). 



C. In de beteekenis van »met" wordt labo gevolgd door het verbale subst. 

 der kwalificatieve werkwoorden, ook gebezigd tot vorming van adverbiale 

 uitdrukkingen, vgl. § 267. 



D. Meestal evenwel moeten wij labo gevolgd door een verbaal subst. 

 weergeven door »en daarbij, en tevens, terwijl", de beteekenis van de praepositie 

 blijft natuurlijk hierbij de sub A. genoemde: na-kabengke-ku weki-na labo-ku 

 nenti-na rii uma-na, zij hield zich stijf en daarbij (en tevens) hield zij den 

 huisstijl vast (52.11); na-ntjewi-ku upa kaki dèse-na labo-ku mpore-na, het 



was meer dan vier voet hoog en daarbij vet (52.41); ede-ra töpa 



ba ama-na ana-n duwa-n ede labo kalèsa kalondo-na walu asi, daarop sloeg 



de vader zijne beide kinderen en joeg hen tevens naar beneden 



uit het paleis (64.34 — 35); labo tjuwa-tjuwa kambèke-na hidi mandai rai kai 

 labo weta ba hido, terwijl elk eene plaats zoekt om te vluchten, tevens 



jammerende uit honger (84.1. v. o. en 85.1); nljambe kai labo 



saröme salaho-na, zij antwoordde al glimlachende (27.59 — 40, vgl. salaho 



§ 265) ; ede-ra rai kai-na labo waü kadjoro-djoro raa weki-na, daarop 



vluchtten zij terwijl het bloed uit hun lichaam stroomde (62.1 — 2); 



bune-ku da mpèke kai nahu labo ngdha-ku wali römo ntjihi-na, hoe zoude ik 

 niet mager zijn, terwijl ik volstrekt niet voldoende eet? (55.18. v. o.); labo 

 waü bae kai-na ade, zonder het te weten (8.25). 



Behalve labo alleen, bezigt men op deze wijze ook dikwijls mandinga labo, 

 eig. »dat, wat te zamen is met" (ndinga van dinga, makker, Mal. dengan). 

 Ook dan kan labo den nadrukswijzer ku aannemen. Voorb. komba mena edi 



ra rima-na upa mbuwa mandinga labo-ku nae, zijne vier pooten 



waren gevlekt en tevens was het groot (52.59 — 40) ; na-ntjambe-ra 



mandinga labo waü bura feka pdhu-na, hij antwoordde, 



terwijl hij daarbij doodsbleek was geworden (75.19 — 20); au-tji habar mai 

 kai nggömi mandinga labo waü-ra mbala-mbala sarumbu-mu ake, wat is er 

 voor nieuws (of: wat is de reden), dat gij komt, terwijl uw lichaam bont 



