4l4 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



en blauw ziet? (52.14); mandinga labo ou-ou salaho-na, tevens herhaaldelijk 

 roepende (65.56). 



Ook wordt labo wel eens in samenstelling gebracht met wdli: labo wdli-ku, 

 en daarbij ook, en daarbij nog (bijv. 95.4. v. o.). 



Somtijds wordt zoowel labo, in deze beteekenis, als mandinga labo, als 

 voegwoord behandeld, zoodat dus de iiniete vormen van bet werkwoord 

 volgen. Betrekkelijk geschiedt dit nog zeldzaam, iets meer met mandinga 

 labo dan met labo alleen. Voorb. labo na-waü-ra lelo une sanlika dia, en 

 (de sarong) was daarbij vol gaten als een net (61.6. v. o.) ; na-tangdra kai-du 



weki-na labo tangdra kai-du rasa-na, enz., hij noemde zich , 



terwijl hij zijn land den naam gaf van, enz. (63.16 — 17); mandinga labo sangadji 

 di ade rasa ede na-ntjewi-ku tjaü-na labo kali ede, terwijl de vorst van het land 

 zeer gesteld was op den opperpriester ^50.6 en 7, als mandinga labo hier 

 als voorzetsel behandeld ware, moest het laatste gedeelte luiden: mantjewi 

 tjdu-na. enz, vgl. § 255); mandinga labo bade-ku, terwijl men het weet 

 (6.16. v. o.) ; mandinga labo na-bade-ra, enz., terwijl zij tevens wisten, (75.35). 



E. Uit de beteekenis «met, te zamen mei" is voorts ontstaan die van 

 »met, door middel van", bijv. ringa labo fiko, hooren met de ooren (7.8); 

 èda labo mada, zien met de oogen (ibid. reg. 10); huku labo lembe, met de 

 sarong afvegen (75.9). 



F. Uit de beteekenis »met" heeft zich eveneens ontwikkeld die van »in 

 vergelijking met of van" (vgl. ook lai labo, verschillen met), bijv. sabune 

 ruu-na nasi ede labo ruu ita döho ake, «hoeveel is het lot dezer vogels met 

 ons lol", (wat is het lot dezer vogels in vergelijking van het onze ? 59.40) ; 

 taho wdli-pu mbia sambura labo mimi made-la, het is nog beter schipbreuk te 

 lijden »in vergelijking van ons verdrinken" (dan dat wij verdrinken, (21.16. v. o.). 



G. Op te merken is nog het gebruik van labo in zinnen als de volgende : 

 sara-sa labo bonggu ba doü bae-la, zoo gij al niet sneuvelt, «wordt gij daarbij 

 door uwe vijanden overwonnen" (dan wordt gij toch in alle gevallen door 

 uwe vijanden overwonnen, 14.5); köne pöda mpowa wali waa-ta Mayang- 

 Mangure labo wdra ntene-na doü maöto ita, al neemt gij M. M. niet mede, 

 laten er dan toch in alle gevallen menschen zijn om u te begeleiden, 

 (76.5—6). 



H. Ten slotte wordt labo in plaats van di gebezigd om de betrekking 

 tusschen een werkwoord en indirect object aan te duiden en is dan door ons 

 met verschillende voorzelsels weer te geven: nggdhi labo, zeggen aan (bijv. 

 20.11); nggeè ada labo, mededeelen aan (bijv. 23.14); donggo labo, overhan- 

 digen aan (72.40) ; kapöro labo, toornig op (24.29) ; lingi ade labo, verlangen 

 naar (25.26); neè labo, verlangen naar iets (67.16); katuna weki labo, zich 

 vernederen voor (9.8) ; karawi labo, verrichten jegens (50.26) ; ngango labo, 

 in opschudding zijn wegens iemand, (55.1); tanaö labo, leeren bij of van 

 iemand (72.8) ; enz. Dit gebruik van het woord zal wel wederom daardoor 



