BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 41Ö 



ndai maturu weya-ta aka mai bou sa-rnena-na 'alam, een gids om ons te wijzen 



op de vernieuwing der geheele wereld. Daarbij zijn mij nog de volgende voorbeelden 

 gegeven: na-ngdha-ra aka mai de (voor ede, vgl. aka-n ede, peya-sa ede) wati nöno-na, 



hij eet zonder te drinken ; ta-tunti-ra aka mai ede nggdhi Mbödjo, gij (daarmede 



werd mijn persoon bedoeld) schrijft Bimaneesche woorden. Naar het verband zou 



men aka mai ede in de beide laatste voorbeelden vertalen door «aanhoudend, voortdurend, 

 steeds", en ook in de drie voorgaande kan deze beteekenis passen, mits men in het eerste 

 aka mai als bepaling van midi opvat, welke plaatsing, van het bijwoord in gedichten wel 

 meer voorkomt. Nu moet aka mai, als bijwoord van tijd gebezigd, oorspronkelijk op eene 

 verwijderde tijdsbepaling gewezen hebben, wat dus toegepast op het verledene overeenkomt 

 met: vroeger, voorheen; in dezen zin komen dan ook voor het Mak. andjo mae en het Bug. 

 iya-ro mai. Evengoed als bijv, akadawa (vgl. § 262) kan aka mai evenwel ook eene 

 beweging aanduiden en daardoor eveneens de beteekenis hebben van »van voorheen, van 

 oudsher; hoe daaruit die van «altoos, steeds" ontstaat, is uit het Mal. en Mak. memang te 

 zien (vgl. waü, § 264). Evengoed zou daar ook de beteekenis "aanhoudend" uit kunnen 

 voortvloeien. Eerst zou dit dan gebezigd moeten zijn van «wat van vroeger af aanhoudend 

 plaats had" enz. (zooals dit met memang in den zin van «altoos" het geval is), maar daarna 

 kan het ook op meer absolute wijze in gebruik zijn gekomen als in de bovenstaande voor- 

 beelden. Men vergelijke hierbij ook het gebruik, dat het Bulusch maakt van mokannei, van uit 

 mo + kan -+- mei, in een zin als: siya ikariris-ku mokannei i milëk, hij wordt bestendig 

 door mij verafschuwd als ik hem zie (Niemann, Bijdr. enz. Aant. op blz. 62). 



§ 275. Als praepositie treedt nog zelfstandig op hampa, dat ook nog als subst. in 

 gebruik is. Het beteekent eigenlijk «grens" en vandaar als praep. »tot 

 aan", bijv. watja rima hampa tjihu, de handen (armen) wasschen tot aan den 

 elleboog (94.13); labo naru-na hampa lawili-na «terwijl de lengte ervan was 

 tot aan zijne borst" (terwijl (de baard) zoo lang was, dat hij hem tot de 

 borst reikte; 46.9 — 10) ; hampa tolu nai mpa mpabuwa tjumpu-na, »tot aan 

 drie dagen slechts" (uiterlijk binnen drie dagen) moet het af zijn (22.4). 

 Soms wordt voor hampa ook wel het prefix ma gebezigd (bijv. 8.35 en 36), 

 mogelijk is de oorspronkelijke beteekenis eene verbale: «tot grens stellen", 

 hoewel men daarvoor tegenwoordig zegt: kahampa. 



§ 276. De functie van praepositie wordt ook nog vervuld door sommige verbindingen 

 van eigenlijke praepositie* s met een subst. Als zoodanig zijn te beschouwen: 

 ba mpu, di ade, di hela, di kompe, di konlu, di liri, di tando en di woha; in 

 plaats van di kunnen naar omstandigheden ook de andere voorzetsels, welke 

 di vervangen, gebezigd worden. Zeldzamer wordt watu aangetroffen. Sommige 

 dezer woorden gaan eenigermate over tot de eigenlijke praepositie's, doordien 

 zij ook zonder voorafgaand di, enz. kunnen optreden, dit blijft evenwel altijd 

 nog uitzondering. 



De persoonlijke voornw. kunnen na deze woorden in den verkorten vorm 

 voorkomen, doch gewoonlijk staan de voornw. van den eersten en tweeden 

 pers. in den volledigen vorm. 



Ba supu, »door de oorzaak", «ter oorzake van", is eene duidelijker om- 

 schrijving van eene beteekenis, die ba op zichzelf ook heeft en bij het genoemde 

 woord sub C. vermeld is (vgl. § 272). Voorb. ede-ra wura ao kai böngi 

 montja ba supu neyo ade-na dula ndai kali, daarop strooiden 



