BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 423 



Aanm. Het Kölosch bezit de volgende van het Bim. verschillende voorzetsels ; awa — di; liri = watu, 

 nangi = labo (ook als voegwoord), rowa = awa. Over awa zie men § 274 hij awa. Liri 

 zal wel een ander woord zijn dan het boven in § 276 vermelde, vermoedelijk is het Mal. 

 dari, dëri, te vergelijken. Nangi is = hel Biin. ndinga, vgl. Mal. dëngan met omzetting 

 der klinkers. Rowa wordt op dezelfde wijze gebezigd als het Bim. awa, bijv. waa rowa 

 lopi — Bim. waa awa lopi, (van land) naar het schip brengen (111.13). 



DE VOEGWOORDEN EN TUSSCHENWERPSELS. 



278. In deze afdeeling zullen de voornaamste woorden besproken worden, waarvan 

 de functie overeenkomt met die, welke in onze talen door voegwoorden wordt 

 vervuld, voor zooverre deze nog niet onder de Hoofdstukken over de Bijwoorden 

 en de Voorzetsels besproken zijn. Het aantal eigenlijk gezegde voegwoorden 

 is in het Bim. niet groot. Evenals in de verwante talen worden dikwijls 

 de verschillende zinsneden zonder voegwoord eenvoudig naast elkander 

 geplaatst, bijv. na-hera mena ade-na, na-èda-ku ruma sangadji na-waü-ra kola 

 gendi mada-na, zij verwonderden zich allen, (dewijl of toen) zij zagen, dat 

 de wenkbrauw van den vorst kaal afgeschoren was (49.7). Meerdere voor- 

 beelden zijn overal in de teksten te vinden. 



279. Tot verbinding van zinsneden of van woorden worden gebezigd : 



Ro »en", doch ook gezegd daar, waar wij »of" zouden zeggen, verbindt 

 zoowel woorden als zinsneden : peya nahu mambeï-mu sintji inta ro karabu 

 inta ro djima, enz., ik zal u geven ringen en oorhangers van diamant en 

 armbanden, enz. (48.15 — 16); bune santika ntjai uma-mu ake ra-ngina-mu 

 bonto ro wöle ro mandede wdli ntjai lawa-mu mu-bonto ro wóle dja-ku, uwe 

 huisdeur zijt gij gewoon te sluiten en te grendelen en zoo ook sluit en 

 grendelt gij uwe poortdeur (51.16 en 17); ku-sakasi-ku wati wdra-na ruma 

 makalai malai-na-sa Allah ta^dla ro ku-sakasi-ku nabi Muhammad ede ndai 

 kakai-na, ik betuig, dat er geen heer is dan God en ik betuig, dat M. zijn 

 gezant is (7.41 — 42) ; ede-ra löku ro kapöro kai-na ro ia-r kamai-na riyana-na 

 ede, daarop werd hij heftig en toornig en schold hij zijne schoonouders uit 

 (28.4); ai-na wdra makura ro mantjewi <li sabuwa-buwa doü-ta, »laat er niet 

 iets te weinig of te veel zijn bij ieder van ons" (laat niemand van ons te 

 weinig of te veel krijgen, 39.23); nggara na-made-sa ro na-iha-sa, indien het 

 sterft of bedorven wordt (15.7); ta-raka-ku ro wati, hebt gij hem gevonden 

 of niet? (26.24—25). In samenstellingen wordt ro wel tot ra of r, vgl. § 156. 



Mandede wdli of ro mandede wdli of ro mandede wdli mpa (ook mandede 

 wdli mpara, mandede udja mpara en mandede wdli udja mpara), lett. »dat, 

 wat ook nog alzoo is'\ vandaar: zoo ook, en ook. Voorb. kapo nicab bóngi 

 ede: tolu ratu ganta tolu mpuru ganta malösa mandede wdli djago, enz., wat 

 nu de belastbare hoeveelheid van rijst betreft, (van) driehonderd gantang's 

 moeten er dertig opgebracht worden, zoo ook van mais, enz. (9.8. v. o.) ; 



