424 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



bune santika sarae manggeè di sö-na mbóto manusiya mandede wdli djdra ro 

 gadja, talrijk als het zand in een inham waren de menschen, zoo ook de 



paarden en olifanten (77.34 — 35); (peya nahu mambeï-mu sinljiinta) 



mandede wdli nahu mambeï-mu salampe ro mandede wdli sa-mena-na 



ntau ro wdra nggömi mena manlau, (ik zal u ringen met diamant 



geven) zoo ook zal ik u een slendang schenken en ook 



al mijne schatten zult gij bezitten (48.18 en 21); ro sa-mena-mena-na lampa 

 rawi bune sanlika lampa rawi-na labo ompu maulu ede ro mandede wdli 

 mpa ompu ro ana siwe-na na-nggdhi mena-ku doü maringu, en al wat hij 

 deed was gelijk aan dat, wat hij met den vorigen ouden man verricht 

 had, en ook zeiden de oude man en zijne dochter dat hij een gek was 

 (43.28 — 29) au-du parenta ama ro ina-mu ai-na karuru mandede wdli udja 

 mpara dei guru, mor niet, wat het ook zij dat uwe ouders hevelen, zoo 

 ook ten opzichte van uwe onderwijzers (105.24 — 25); sabune-bune doü 

 magdlih ro ma'alim mandede wdli mpara doü ma'ddil haklm, enz., vele 

 vromen en wijzen alsook rechtvaardigen, enz. (103.39 — 40). Dewijl mandede 

 wdli, uit kracht van de eigenlijke beteekenis, gewoonlijk gebezigd wordt 

 wanneer er sprake van iets anders is dan hel voorafgaande, onverschillig 

 of dit in den zin de functie van subject, object, enz. vervult, wordt het 

 meestal gevolgd door een vooropgeplaatst subst. Noodzakelijk is dit evenwel 

 niet, bijv. na-bonto weya-du nljai ba wei-na: kira ba nahu ra-rdpo-na anakoda 

 labo wei-na ro mandede wdli na-raho tanaö kara bunga, enz., (toen) deed zijne 

 vrouw de deur toe, (zoodat) ik meende, dat de scheepsgezagvoerder twist 

 had gehad met zijne vrouw, en ook nog vroeg zij mij bloemen te leeren 

 vlechten (72.17—18). In de spreektaal zegt men ook wel: ro ndede wdli, 

 in de teksten levert 34.40 daarvan het eenige voorbeeld. 



Mandinga wdli of gewoonlijk : mandinga-ndinga wdli, dat wat er ook nog bij 

 is, en daarenboven. Voorb. mandinga-ndinga wdli dri-mu ede di maulu-na 

 parenta ro kuwasa nahu, en daarenboven was uwe jongere zuster te voren 

 (in) mijne macht (45.29); na-kasi pöda-pöda ade ndai-ku maèda ndai-mu 

 nggeè kèse-kèse, wii paki ba rahi-mu mandinga-ndinga wdli rahi-mu wdra doü 

 nee-na, enz., ik heb zeer veel medelijden met u, als ik u zoo alleen zie blijven, 

 verwaarloosd door uw man, en daarenboven heeft uw man eene maitresse, enz. 

 (51.8 — 9): mandinga-ndinga wdli ku-ivaü-ra ipi hompa-ku, en daarenboven ben 

 ik zeer vermoeid (37.28). Omtrent de constructie van den zin na mandinga- 

 ndinga wdli geldt hetzelfde wat boven omtrent mandede wdli is opgemerkt. 



Labo en mandinga labo, benevens, en daarbij, als voegwoord en voorzetsel, 

 zie aldaar onder § 273 ; ai — ai, noch — noch, zie de Aanm. na § 237. 

 Hoe ons » zoowel — als" wordt weergegeven, is te zien bij mpa (§ 265) en 

 mpara (§ 270). 

 § 280. Tegenstelling of uitsluiting worden uitgedrukt door: 



Nde, maar, evenwel : bacar aö-na èda A llah, nde wali èda-na labo 



