biManeesche spraakkunst. 429 



is, dan zijn het uwe kinderen niet, want de beide schedels hadden grijze 

 haren (76.29); nde pala ku-raho tempo sa-mbaa, mai ka-ra ndede-na na-ipi-ku 

 ntjöki-na ndawi weya marakani ede, evenwel vraag ik één jaar tijd, want het 

 is zeer moeielijk dit geraad te vervaardigen (62.41); wati disa-ku inga ro 

 horu nggömi mai ka-ra ndede-n ndai nggömi waü mantjdra, ik durf u niet 

 helpen, want gij zelve zijt stellig schuldig (36.14). 



Ndadi (Mal. djadi, enz.) kan als voegwoord zoowel aan het begin van een 

 nieuwen zin als ter verbinding van twee zinsneden gebezigd worden en is 

 dikwijls, al naar het verband, weer te geven door: «bijgevolg, alzoo, dus" 

 of door » zoodat". Voorb. nde pala lamada wati wdra piti-k, ndadi ku-tjempe 

 kai-ku isi kóroma, maar ik had geen duiten, dus heb ik (de vruchten) geruild 

 voor dadelpitten (24.27); bune-ku lampa ravoi lampa-ta ake, mai ka-ra ndede-na, 

 nahu ku-toi, nggömi manae, ndadi wati lowa-ta lampa sama-sama, hoe zullen 

 wij gaan, want ik ben klein en gij zijt groot, zoodat wij niet te zamen 



kunnen gaan (58.14 — 15); ede-ra raho kai-na dowa . Ndadi na-kalondo 



weya-du bala di sangadji ede, na-hina-du ba supu ndadi wati-du 



lowa-na kóne ngdha ro nóno, daarop bad zij tot God , Dientengevolge 



deed (God) eene straf op den vorst nederdalen (en) trof hem eene ziekte, 

 zoodat hij zelfs niet meer eten of drinken kon (S8.ll en 13). 



In verreweg de meeste ge v allen geeft ndadi als voegwoord echter geen 

 oorzakelijk verband te kennen, maar laat zich overzetten met : «het geschiedde 

 nu dat, vervolgens, daarop, enz., en is dus als synoniem van ede-ra te 



beschouwen, bijv. na-waü-ra wdra kamoa ra-dumpu-na, ndadi na-dumpa 



wdli-ku kamoa makalai, ndadi kamoa ndai dumpa-na ede wati raka-na, enz., 

 (de aap) had reeds een sprinkhaan gevangen, vervolgens greep hij wederom 

 naar een anderen sprinkhaan, en toen ving hij dien sprinkhaan, welken hij 

 te grijpen had, niet, enz. (51.25 — 24); na-katebe-du oi di asa-na, ndadi 

 na-iyu-ra ba Maharadja Kurma luu oi busi ede, ndadi na-hengga wdli-du 

 asa-na, ndadi na-ljiru weya-du karedo, kaluu weya-du di asa-na . ndadi na-ngdha-ra 

 karedo enz., zij druppelde hem water in den mond, toen vorst K. het koude 

 water voelde ingaan, deed hij zijn mond wederom open, daarop schepte zij 

 pap voor hem op en deed ze hem in den mond, en daarop at hij de pap, 

 enz. (66.27, 28 en 29) ; ede-ra ringa kai ba ruma-t duwa-n labo wei-na nuntu 

 Mayang-Mangure, ndadi na-nggdhi-ra ade döho-na, enz., toen de vorst en zijne 

 echtgenoote het verhaal van M. M. hoorden: zeiden zij bij zichzelf, enz. 



(68.22) ; ntoi-du rongga-mu-ro, anakoda-e, . Ndadi anakoda na-ntjambe-ra, 



enz., zijt gij reeds lang gekomen, anakoda . Daarop antwoordde 



de anakoda, enz. (75.18). 



In gedichten wordt ndadi in de beteekenis van «zoodat" nog wel als een 

 finiet werkwoord geconstrueerd : niyat labo hddjat-na na-wad mpara ntjdra, 

 na-ndadi-ra wöko-na rawi na-waü mpara tjura-ljura, hun niyat en wat zij 

 noodig hebben, is verkeerd, «er ontstaat een opgroeien van het werk, dat 



