BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 435 



Overal waar dit woord in de teksten gebezigd wordt, slaat ook het verbum 

 van den hoofdzin als subst., meestal in den vorm van hel eenvoudige verbale 

 subst., welke bij nadruk op den agens behandeld wordt gelijk in § 255 

 gezegd is (bijv. 85.21). In het eerste voorbeeld is het subst. met kai gebezigd, 

 zoodat daar ede-ra als verzwegen is te beschouwen. 



Meermalen ook wordt de hoofdzin ingeleid door sangisangi met volgend 

 verbaal subst., vgl. § 264. 



Saraa-raa (van saraa, éénmaal), meteen dat, zoodra als, toen; het wordt 

 steeds gevolgd door een verbaal subst., bijv. saraa-raa ringa ba ompu nggdhi 

 ruma-t ede, na-hera ade-na, zoodra de oude man hoorde wat de vorst zeide, 

 verwonderde hij zich (26.15); ede-ra mbeï ao kai öha kai tdre ra tonggo 

 manlika-ntika, saraa-raa hengga karombo, pala öha hiwa matjampo labo kuu, 

 daarop zetlen zij hem rijst voor in eene mooie schaal met deksel, zoodra 

 of: toen) hij het mandje (met rijst, dat in de schaal stond) open deed, was 

 het echter rijst van fijngestampte korrels, vermengd met zemelen (27.14). 



Ook wordt in dezelfde beteekenis sa-kdli-si {-sa of sara) saraa gebezigd : 



makenlo mpara ba ede ruma sangadji ede na-ntanda-ku ruma-t bitjdra, nde 

 pala sa-kdli-si ntanda-na, saraa saröme-na, daarna zag de vorst den rijksbeslierder 

 aan, maar zoodra hij hem aanzag, glimlachte hij meteen (49.27). 



Ampo ede, zoodra, zie § 264. 



Di ade en wunga, ter uitdrukking van «terwijl" zie § 134 en § 264. 

 Ons » nadat" kan weergegeven worden door nlika met het volgend werkwoord 

 in het perfectum, meestal echter door de constructie met waü(-ra, enz.), 

 vgl. § 78, of het verbale subst. met raa als absolutivum, vgl. § 67, op een 

 bepaalde wijze ook door di konlu, vgl. § 267. «Voordat" kan uitgedrukt 

 worden door aho-pu, vgl. § 264 of door de constructie met ivaü met verbaal 

 subst. voorafgegaan door daa en gevolgd door pu, vgl. de Aanm. II na § 85. 

 285- Aan het hoofd van conditioneele nevenzinnen staan : 



Nggdra, het meest gebruikelijke woord voor «indien". Het werkwoord 

 wordt na nggdra steeds gevolgd door sa, si of sara (uitgenomen in hel 

 geval genoemd onder kombi, § 265), welke ook op zich-zelf voldoende 

 zijn om aan den zin de conditioneele beteekenis te geven, vgl. § 270 ; 

 voorbeelden vindt men op elke bladzijde der teksten. De conditioneele 

 bijzin gaat gewoonlijk aan den hoofdzin vooraf, hij kan evenwel ook volgen 

 (bijv. 15.4, 54.23, enz.). Komt nggdra te staan voor zinnen, waarin een 

 vorm met ndai als praedicaat optreedt, dan wordt sa, enz. achter het 

 subject geplaatst: nggdra lede sara ndai ngèna-la, indien bet de gadoeng 

 is, waarop wij wachten (104.40). Nog wordt nggdra wel voor een voorop- 

 geplaatst subst. gebruikt, wat aldus tot eene conditioneele zinsnede wordt 

 gemaakt, bijv. nggdra sdbe sara lolu rnpuru sa-nicdb, indien het buffels 

 zijn = wat buffels betreft, dertig daarvan vormen de belastbare hoeveelheid 

 (9.6. v.o.). 



