dat niet, dan is te leven geen plicht meer. Het juweel van Pasir heb ik de 
mijae verkoren — die me waanzinnig van liefde gemaakt heeft, moet de mijne zijn. 
Maar, als ik doorging over de liefde van Raden Kamandaka, dan zou er 
geen einde komen aan het verhaal; laten we dus meer rechtstreeks voortzetten en 
mededeelen, dat Kamandaka op reis ging naar Pasir, waar hij zich vestigde in 
een huisje ten noorden van de hoofdplaats. Dat tijdelijk verblijf was het huis 
eener weduwe, genaamd Njaï Kertasara. 
Deze was zeer behoeftig, had nauwelijks te eten vóór den tijd, dat de prins 
bij haar zijn intrek nam; had niets aan haar lijf als een paar lompen en hield te 
_ Pasir-loehoer een waroeng van kruiderijen. Als ze dat niet gedaan had, was ze 
zeker al van honger omgekomen. Haar man was reeds lang overleden en had 
haar zonder kinderen achtergelaten — ’t was, o zoo treurig. Raden Kamandaka had 
diep medelijden met de arme weduwe en daarom nam de Raden daar zijn intrek. 
Aldaar hield de prins zich onledig met hanengevechten. Waar en wanneer maar 
ergens een wedstrijd was, daar ging de Raden op af, vergezeld van een bedien- 
de, — een man, die afkomstig was van Losari en bij den Raden in dienst was 
gekomen. Deze jongen ging overal met zijn meester meê. Wat zijn leeftijd betreft, 
was het een goede zeventiger, die Ki Rekadjaja, — een leelijke oude-heer met 
een bochel, een ronden dikken buik en naar boven uitstekende billen, met kromme 
_ beenen en binnenwaartsche knieën; hinkend van gang en met ontblooten buik, 
waardoor het te zien was, dat hij veel van eten hield. Hij maakte zijn buikband 
los onder het eten. 
Dat buikje was nog ronder dan een semangka. 

De weduwe was erg in haar schik, dat Raden Kamandaka bij haar inwoonde; 
ze staakte het verkoopen van kruiderijen en droeg ongeschonden kleeren, die ze 
van den koningszoon gekregen had; had elken dag te eten tot verzadigens toe, 
wat haar ook door den Raden verschaft werd. 
Hij zelf won altijd, als hij zijn haan liet vechten, die de weduwe hem ge- 
schonken had. Zij maakte zijn eten klaar en zette ’them voor. Meermalen ging 
hij er op uit, naar eene plaats, waar een hanen-gevecht gehouden werd, aan de 
grens van de hoofdplaats; en zoo wisten langzamerhand de meeste menschen van 
_ Pasir, dat Kamandaka niet dood was. Dat werd overgebracht aan de poenggawa’s 
en deze rapporteerden weêr aan den Patih, dat Kamandaka werkelijk nog in 
leven was. 
Daar stond men algemeen versteld van. Hij was verbrijzeld en in flarden 
gesteenigd en zoo omgekomen in de rivier —en op stuk van zaken, was de man 
toch nog in leven. 

