
„3 
0 
8 
+ 
k De Kamandaka-roman is in Tegal en Banjoemas algemeen bekend. 
In laatstgenoemde residentie kwamen mij brokstukken in handen, die alle 
heenwezen naar cen werk van grooter omvang, dat, naar het Zee van Mas 
SANTAPRAWIRA, in Poerwakarta moest aanwezig zijn. 
Ik wendde mij daarom tot den Regent van Poerwakarta, RADEN Mas 
TOEMENGGOENG TJAKRAKOESOEMA, met verzoek mij, door koop of leen, in het bezit 
te willen stellen van den babad, waarin R. KAMANDAKA een hoofdrol vervulde. 
Genoemde hoof lambtenaar deed me weten, dat de gewenschte babad wer- 
kelijk te Poerwakarta (Pasir) aanwezig was, doch dat de eigenaar daarvan geen 
afstand wenschte te doen. 
Ik verzocht daarom een afschrift, dat me door tusschenkomst van den 
Regent bezorgd werd in den vorm van een babad in dichtmaat van 30 zangen en 
eindigende met de woorden: 
tamat kang poenang kèntaka 
moeng semanten babonja srat kamandaka. 
Met dat handschrift dacht ik me in het bezit van de „babad Pasir”, doch 
het zou weldra blijken, dat die gedachte onjuist was. 
Nadat het genoegzaam gezuiverd (1) en vertaald was, stelde ik mijn arbeid 
ter beschikking van Dr. J. L. A. BRANDES, die spoedig daarop deed blijken van 
zijne belangstelling door het sehrijven, dat ik mocht ontvangen van de Directie 
van het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen. 
Daaruit bleek nu, dat het door mij volkomen gewaande handschrift een 
vervolg had van nagenoeg elf zangen en dat de slotregels, welke als einde van de 
Kamandaka-roman aan mijn handschritt waren toegevoegd, de eigenlijke „babad 
Pasir” hadden losgelaten bij de 4° strofe van het 11° couplet van den 30°" zang, 
terwijl de Pasir-kroniek daaraan had toetevoegen 42 completten van zang XXX 
en zang XNXI tot en met zang XXNXX. 
Bovendien werd mij medegedeeld, dat de Directie van het Genootschap 
door de goede zorgen van Dr. J. L. A. BRANDES in de gelegenheid was gesteld 
mij een afschrift toetezenden van wat aan mijn handschrift ontbrak, zooals dat 
voorkwam in het aan Dr. C. Snouck Hureronse toebehoorend manuscript. 
Aangemoedigd door en onder dankzegging voor de belangstelling, door 
hoogere bekwaamheid aan mijn arbeid bewezen, werd de taak hervat en alsnu 
de geheele babad Pasir met vertaling ter beschikking gesteld van het Bataviaasch 
genootschap van kunsten en wetenschappen. 
(1) Lettergreep- en toou-meting werden door mij getoetst aan de zakelijke en duidelijke voorrede van 

de Tjekèl-éndrâlâjâ, uitgegeven door wijlen mijn vriend, Ranex Mas ISMANGOEN Danorwrnar a, te Probolinggo 
bij P. Scuvrrgmaker, 1891. 

