43 



Boeddhisme door het Brahmanisme wordt uitgesloten , 

 en in eenen oorlog , die eeuwen geduurd en groote land- 

 streken verwoest heeft, door de Brahma-aan bidders is uit- 

 geroeid. Hoogst belangrijk is het dus voor de wetenschap 

 te onderzoeken , hoe die twee Godsdienst-vormen , zonder 

 elkander te vernielen , vreedzaam onder hetzelfde opper- 

 gezag leven , naar dezelfde wetten bestuurd worden en 

 tevens zich van Moharaedaansche heerschappij weten vrij 

 te waren. Want , indien wij eene vijandige verhouding 

 tussehen de belijders van de twee Indische Godsdienst- 

 vormen op Bali veronderstelden » zouden ongetwijfeld de 

 Hohamedanen van deze vijandigheid gebruik hebben ge- 

 maakt, om hunne plannen tot verovering door te zetten, 

 iets dat zij op alle naburige eilanden gedaan hebben. 



Reeds op zich zelve beschouwd is dit verschijnsel der- 

 halve allerbelangrijkst. Maar het verkrijgt nog veel groo- 

 ter gewigt , door de gevolgtrekkingen , die daaruit zijn 

 afteleiden voor Java , waar iets soortgelijks , (Boeddhisme 

 nevens Brahmanisme) bestaan heeft; en waar in vroeger 

 eeuwen, de Hindoe - Godsdienst zulk een' hoogen trap van 

 beschaving heeft voortgebragt , dat de bewijzen , die de 

 prachtige bouwvallen in trachiet en voortreffelijke oude 

 geschriften daarvan aanbieden , ons met regt verwonderen 

 en verbazen. 



Twee verdienstelijke mannen , die de studie van dezen 

 Archipel in 't algemeen zoo zeer bevorderden , hebben ook 

 van Bali de eerste wetenschappelijke berigten aan het 

 Europeesch publiek geleverd. Rafflbs en Cbawfübd wa- 

 ren op dat eiland, en hebben al wat zij van eigenaardig- 

 heden van land , volk , Godsdienst , taal en letterkunde 

 zagen of van anderen hoorden , ons medegedeeld. Maar 

 hoe voortreffelijk ook hunne bemoeyingen waren , zij 

 kunnen toch in geen enkel opzigt als voldoende worden 



