10 



kunnen zien. Verder naar het zuiden ligt ook nog een top, die iets hooger schijnt te zijn, 

 misschien wel over de 2000 voeten. 



Nergens op het eiland vindt men eene noemenswaardige vlakte, zoo ook geen sporen van 

 oude kraters en geïsoleerde kegelvormige bergen. Ook warme bronnen of dusdanige sporen 

 van vroegere vulkanische werkingen doen zich niet voor. Evenzoomin is er bij de i/iwoners 

 eene legende of een vermoeden daarover voorhande. 



Wij keerden langs eenen anderen weg terug en namen ons middagmaal bij den regent 

 van Boeta Bangoero, een dorp, dat 100 voeten boven de oppervlakte der zee tusschen de 

 twee bergruggen zeer aangenaam gelegen is. 



Van de voortbrengselen uit het mineraal-rijk weet ik geen anderen op te geven, dan den 

 sirih-kalk. Door het plantenrijk is het land echter mild bedeeld. 



Het algemeen voedsel bestaat in djagon, die overal geplant wordt, en verder in berg-rijst. 

 SawaKs vindt men alleen in de kleine vlakten ten zuiden van de hoofdplaats. De meeste 

 rijst, die in het land gegeten wordt, komt als padie van Celebes, Bima, Soembawa en zelfs 

 van Lombok. 



Van het grootste belang voor het land zijn echter de kokosboomen, waarvan het aantal 

 misschien millioenen bedraagt. Langs de geheele westkust strekt zich onafgebroken een bosch 

 van deze boomen uit, waaronder de kampongs verscholen liggen. Maar niet alleen aan de 

 kusten, zelfs in de binnenwaarts gelegen dalen en bosschen, en boven in de hoogste berg- 

 dorpen vindt men ze in groote menigte. De handel in klapper-noten en olie vormt dan ook 

 schier alleen den grond, waarop de welvaart der bevolking berust. 



De kokosboom is voor hen, hetgeen de rijst op andere plaatsen is. Er moeten menschen 

 zijn, die 5 a 600 van die boomen bezitten. De olie wordt bijzonder naar Celebes , (M-akas- 

 ser ,) Bima en Soembawa uitgevoerd. In de goede moesson kost zij ten hoogste 26 duiten 

 per flesch, terwijl dan nog de uitvoer het sterkst is. In de west-moesson daalt de prijs echter 

 tot op 10 duiten de flesch, daar dan de uitvoer bijna onmogelijk is. 



De inwoners van Saleijer betalen eigenlijk geen belasting aan het Gouvernement. Zij ver- 

 rigten jaarlijks te Makasser eenige heerendiensten, als ook op de hoofdplaats van het eiland. 

 Hunne diensten kunnen echter zeker slechts tot een zeer gering geldswaard ig bedrag geredu- 

 ceerd worden. Wilde het Gouvernement van eiken klapperboom slechts 1-5 centen belasting 

 heffen, dan zou deze matige opbrengst niet alleen de kosten van beheer van het eiland 

 dekken, maar zelfs een overschot opleveren. 



De één millioen klapperboomen met 1 cent, of de 200,000 met 5 eenten belast, moeten 

 natuurlijker wijze f 10,000 (koper) opbrengen , — waarschijnlijk meer dan de tegenwoordige kos- 

 ten van beheer. 



Het katoen wordt in het land zeer veel aangekweekt. Het wordt in het land zelf verwerkt , 

 hetzij tot grove wollen-stoffen, hetzij tot fijnere kains , welke beide belangrijke artikelen van 

 uitvoer zijn, en b. v. in groote hoeveelheid naar Bima en Soembaica gebragt worden. Deze 

 stoffen zijn dan gedeeltelijk wil, gedeeltelijk geverwd. Daarom ziet men ook zeer veel indigo 

 en tjankoedoe geplant, — de eerste voor de bereiding van eene blaauwe-, de andere voor eene 

 roodc-verwstof. 



In de dorpen en bosschen, voornamelijk in de hoogere streken, vindt men den areng boom in 



