18 



op een' stoel gedragen werd en op de knieën een zilveren schenkblad hield. Een paijong-dra- 

 ger liep aan zijne zijde. De trein werd gesloten door twee gele zijden rijks-vaandels, om- 

 ringd door eene groote menigte van gewapende hoofden, beambten en wachters , allen naar 

 rang en stand gekleed. 



Voor het huis van den gezaghebber schaarde zich de stoet in twee gelederen. Toen de brief 

 van den Gouverneur-generaal in het schenkblad werd gelegd, deed men met de kanonnen van 

 het fort het gebruikelijk salut van 21 schoten. De trein ging vervolgens met den brief in 

 dezelfde rangorde naar het huis van den Sultan. Toen de brief daar werd uitgereikt, salu- 

 eerden ook de stukken van den Sultan met 21 scholen. De geheele plegtigheid haalde mij 

 levendig de oude Kompagnies tijden voor den geest, waarvan zij herkomstig is, en de verza- 

 melde burgerij had in haar voorkomen nog veel eigenaardigs, dat met dien tijd in het geheel 

 niet in strijd was. 



Met veel moeile bragt ik het nu daarheen, om reeds op den avond van den 29sten een be- 

 zoek bij den Sultan te kunnen afleggen. Dit kwam hem wat al te haastig voor. Eeuwig- 

 durend talmen en dralen ligt in het karakter van deze verwijfde menschen, en alles zoo 

 langwijlig mogelijk te behandelen is bij hen een teeken van vorstelijke waardigheid. Deze 

 haastigheid bij alle verrigtingen past naar hunne begrippen alleen aan de ongeduldige blan- 

 ken, welke het leven niet weten te genieten, en in de verwachting van het toekomende het 

 tegenwoordige vergeten. 



Ik werd door drie rijksgrooten en den schrijver afgehaald, en vergezeld door den gezagheb- 

 ber en eenige burgers. Het bezoek geschiedde tegen het vallen van den avond, hetwelk 

 zeer vroeg is, daar het nooit gedurende den dag, maar haast altijd na acht en soms na 

 negen uur wordt afgelegd. De Sultan, rijk uitgedost, ontving mij op de stoep, en geleidde 

 mij naar de binnengalcrij van zijne smerige donkere woning, waar zelfs de lampen naauwelijks 

 licht konden verspreiden. Het huis is wel groot, maar de vertrekken zijn somber en laag, daar- 

 bij zoodanig met allerlei meubelen en waren volgepropt , dat er eene broeijende hitte heerschte. 

 De ruiten kunnen om zeer grondige redenen ook heel weinig licht doorlaten, daar zij, ver- 

 moedelijk sedert zij er ingezet werden, niet gereinigd noch gewasschen zijn. 



De Sultan is een deftig mensch van 54 jaren. Hij spreekt goed Maleisch, — doch heeft 

 gedurende het gesprek een verstrooid voorkomen; — zijn haar en baard zijn grijs. Zijn ge- 

 zigt is onaangenaam, geel en droog, en draagt de treurigste sporen van de vernielende ge- 

 volgen van het overmatig gebruik van amfioen. 



Hij beloofde mij allen bijstand te zullen verleenen , nadat ik hem in eene aanspraak begroet 

 en het doel mijner zending had medegedeeld, die ik hem schetste te bestaan in het zoeken 

 van schoone bloemen en nieuwe geneeskrachtige planten. Of de Sultan veel van mijne ver- 

 klaring begreep, weet ik niet. Zijn glimlagchen was niet zeer geestig, en duidde niets aan, 

 dat een scherpzinnig en snel opvallen en begrijpen verried. "Wij werden overigens zeer goed 

 op half-Europesche, half-Bimancsche wijze onthaald , en verlieten den Sullan om 8 uien, nadat 

 hij mij zijn' broeder genoemd en als zoodanig aangenomen had. Den volgenden dag bezocht 

 ik met dezelfde plegtigheid den Radja Bitjara of rijksbestierder. Zijn huis is nog veel meer, 

 dan dat van den Sultan, met allerlei zaken opgepropt. De binnengalerij gelijkt meer op 

 eene toko, dan op eene receptie-zaal voor vreemdelingen. De radja is jonger, aangenamer 



