natuurkrachten daar, in hare onderlinge vereeniging aangeduid door den Linggam Jonan 

 (penis in cunno), of eene vereenvoudiging van Siva en Parvati vereenigd, of als man-wijf 

 (Arddhanare S\cari). 



Eindelijk ontvingen we mede van Koetei nog een' steen, wiens aanvankelijke bewer- 

 king gestaakt schijnt te wezen en daardoor zijne vermoedelijke bestemming in het onzekere 

 laat. 



Gelijk we zeiden, behooren deze Koetenche voorwerpen tot het tijdperk van het Hindoeïs- 

 mus, en wel tot den Sivaïtischen vorm dier eeredienst, welke vorm de eenige van het Brah- 

 maanschc geloof schijnt geweest te zijn, die op Java en al de overige eilanden, waarheen de 

 Hindoes zich verspreid hebben, is ingevoerd. Ze bevestigen de reeds lang gegiste en later 

 erkende waarheid , dat er óf Hindoes of Hindoesche Javanen op de oostkust van Bornéo ver- 

 toefd hebben, evenzeer als we daarvan sporen vinden op de zuid- en westkust. Er is geen 

 twijfel aan, of het was de handelsgeest, die hen dreef om zich in de kleine rijkjes langs 

 de kusten als Hanielskolonien neder te zetten, gelijk men thans nog op alle kusten van 

 Bornéo Maleische Kolonisten aantreft. Het schijnt dat de Daijaks, die van het Mahomeda- 

 nisme tot heden toe afkeerig bleven, eenige godsdienstbegrippen van die Hindoe-Javaansche 

 Kolonisten hebben overgenomen. Althans men treft in hunne godsdienst eenige Hindoe-denk- 

 beelden aan, doch in een' hoogst ruwen , groven en verbasterden vorm; en beelden of tem- 

 pels, aan de Hindoedienst gewijd, zijn er in het binnenland niet ontdekt. Voor deze onze 

 meening, dat de Daijaks met de Hindoe - Javanen in groote aanraking geweest zijn, plei- 

 ten ook de Javaansche berigten, waarin men leest, dat Bornéo of Noesa Kantjana, d. i. het 

 Goud-Eiland, onderdanig was aan Madjapait , het laatste groote Rijk van Java's Hindoe- 

 tijd; terwijl er redenen zijn om te gelooven, dat reeds vóór het bestaan van dat Rijk, be- 

 paaldelijk in het schitterendste tijdperk van den bloei van kunsten en wetenschappen in 

 Kediri en andere plaatsen van Midden-Java , Bornéo in afhankelijken staat van Java geko- 

 men was en de eerste spranken der Javaansche civilisatie ontving. Door de uitbreiding der 

 Arabieren en Maleijers op de kusten van Bornéo zijn de Hindoe-Javanen , naar het schijnt, 

 verdrongen, en is daarmede de periode van beschaving voor de Daijaks verdwenen. Voorts 

 weten wij nog dat er, buiten het Rijk van Koetei, ook Hindoe -Kijken bestonden bij Pontia- 

 nak en Soekadana, en Singapoera. Van Pontianak b. v. bezitten wij in ons muséum 

 een' Nandi of stier, aldaar gevonden, en de naam Soekadana is een zuiver -Indisch woord. 

 En overigens bestonden er, even als op Bornéo, ook nog elders Koloniën van Hindoe-Jdxa.- 

 nen, met name te Tjeringien in Bantam, en in de Lampongs op Sumatra. Van de eerst- 

 genoemde plaats hebben wij een aantal Hindoe-Goden beelden , benevens Linggam s en Jonis, 

 van dezelfde waarde als de kunststukken van Midden-J ava, welke echter, toen de Islam 

 in Bantam zegevierde, door de fanatieke Mahomedanen deerlijk verminkt en gehavend zijn. 



In de meer oostelijke Soend a-landen vindt men uit den Hindoe-tijd bijkans geen over- 

 blijfselen, dan alleen eenige bouwvallen te Bandong in de Preanger-Regentschappen op 6000 

 voet boven de oppervlakte der zee, misschien wel, omdat de Soendanezen vóór de stichting van 

 het Rijk van Padjadjaran weinig voor civilisatie vatbaar waren. Zelfs verraadt de vorm der ka- 

 rakters van den Batoe-toelies bij Buiten zorg een' ouderen oorsprong dan dat Rijk, en schijnt deze 

 uit oostelijk- Java dooreen' der vorsten van Padjadjaran naar het westen te zijn overgebragt;— 



