m 



zijne rijksgrooten durft te doen. De grootste invloed wordt door den tegcnwoordigen Dea 

 of rijksbestierder uitgeoefend. Hij , zoowel als de Sultan , worden van gierigheid be- 

 schuldigd , die hen aanzet om het volk op alle mogelijke wijze uit te zuigen. De bitter- 

 ste klaglen kwamen mij hieromtrent ter oore. Mijne tegenwoordigheid was ook een voor- 

 wendsel geweest, om het volk tot allerhande formele leverancien te dwingen, die echter 

 niet voor den dag kwamen, maar geheel door den Sultan werden teruggehouden. 



Den 2->sten werd ik door den Sultan ten eten verzocht; hij liet er echter bijvoegen, of 

 ik het eten zelf wilde medebrengen, daar hij zeer veel van spijlen, op de Europesche wijze 

 toebereid, hield. Ook had hij geen' wijn, waarom hij mij verzocht dien ook mede te 

 brengen. 



Voor de aardigheid schikte ik mij in dit alles, en liet het eten en den wijn naar 

 den Sultan brengen, bij wien de rijksgrooten ook aten en zich mijn eten en mijnen wijn 

 heerlijk lieten smaken. Tot mijne groote verwondering zag ik achter den Sultan twee men- 

 schen zitten, welke een flesch rijn- wijn en een flesch rooden wijn vasthielden. De Sultan 

 opende die zelf, rook er van tijd tot tijd eens aan, en deed alsof hij zich wilde inschen- 

 ken. Iedere keer kreeg hij echter berouw en gaf ze weder terug. 



Ik maakte dat mijn wijn spoedig op was, en verzocht eene flesch van den Sultan, welke 

 ook spoedig leeg was. Ik vroeg nu om de tweede. De Sultan keek verwonderd op, en 

 vroeg of ik zooveel wijn kon verdragen? O ja, antwoordde ik, zelfs nog veel meer . . . . 

 Woordelijk zijn hier de regels van den dichter toepasselijk: 



» Ueber diese antwort des kandidaten Jobses, 

 )) Geshah ein allgemeines schütteln des kopfes." 



Ik had den Sultan van de speculatie genezen, om mij bij hem, of liever zich bij mij 

 te noodigen. 



Ik ondervond de grootste moeite, om den menschen te Soemhawa te beduiden, dat ik niet 

 met een politiek doel derwaarts gezonden was, en geen kommissaris was, zooals ik algemeen 

 genoemd werd. 



Dagelijks kwamen er menschen, om over den Sultan en zijne regering te klagen; nu 

 eens kooplieden, die geen regt konden krijgen, dan eens Javanen en Makassaren, meest 

 vrouwen, die met geweld als pandelingen of liever als slaven werden teruggehouden , 

 en die ook werkelijk van Java of Makasser aangebragt en verkocht zijn. 



Ik liet hen altijd uitpraten, omdat het eene goede gelegenheid was om het land en 

 hunnen toestand aldaar te leeren kennen. 



Wanneer zij uitgesproken hadden, zond ik hen weg, onder de opmerking dat mij 

 zulke dingen mets aangingen, en dat ik een toekan daoen, een geneesheer, was. Dit 

 laatste was het best in staat, om hen tot andere gedachten te brengen. Men verlangde nu 

 van alle kanten geneesmiddelen, en de Sultan en de rijksgrooten verzochten mij om de- 

 zulke »die den mensch versterken." Ik deelde vanille-tinctuur uit. Dit was, naar het ge- 

 voelen der meesten, niet sterk genoeg. Canthariden-tinctuur daarentegen beviel veel beter. 



Om ten minste de noodige levensmiddelen te krijgen, was ik genoodzaakt mij tot Dea 



2S ste deel. 183Q. 4. 



