29 



kenine bragt mijn gestel weder geheel in orde. Voordat ik de arsenik gebruikte, had ik 

 dagelijks reeds zooveel kenine gebruikt, dat deze volstrekt geene werking meer op mijn ge- 

 stel had. Mijne ziekte belette mij overigens planten te zoeken aan het moeras van Lebho , 

 en mij met de jagt te verinaken, dat ik zoo gaarne had gedaan. Ook zag ik er van af, 

 om nog naar Tjerewe, de laatste groote kampong in het zuiden, te gaan. De weg derwaarts 

 loopt langs het strand en is zeer slecht. Na mijne ziekte was ik nog wat bevreesd voor 

 groote hitte en vermoeijenis. Om een' voor mijnen gezondheids-toestand geschikten weg in te 

 slaan, besloot ik doorliet gebergte binnen door naar Soembawa terug te keeren, in weer- 

 wil dat alle gidsen en inwoners mij zulks afrieden, omdat de weg afschuwelijk, ongebaand 

 en te vermoeijcnd was, — dat er alleen kleine en slechts twee of drie dorpen aan den weg 

 lagen, — en wat dies meer zij. 



Zoodra de radja van Taliwang mij zijne ondersteuning had toegezegd, liet ik alle toebe- 

 reidselen voor den togt maken, die, zooals de lieden van den Sultan mij angstvallig mede- 

 deelden, zes dagen zou duren. Gedurende al den tijd, dien ik te Taliwang doorbragt, 

 werd ik met dezelfde voorkomendheid en vriendelijkheid behandeld. De Radja Dessa deed 

 alles wat hij maar dacht, dat mij genoegen kon doen. Ik werd dagelijks door hem en 

 door zijnen broeder, den Pangcran Hadjie, bezocht, die altijd met eene groote kaart van 

 Norry (een geschenk van den heer Lange) aanrukte, waarop ik hem de namen aflas, die hij 

 dadelijk met Arabisch karakter op den kant schreef. 



Nadat ik nu het westelijk gedeelte van Soembawa had gezien, begreep ik waarom de Sul- 

 tan mij zooveel menschen had medegegeven. Hij zocht daardoor de kleine vorsten in het 

 westen te imposeren en te verschrikken, daar bij toch wel vooruit wist, dat een brief alleen 

 niet zou imposeren. Verder was dit nog eene gelegenheid om, op naam en onder de bescher- 

 ming van de. » Kompagnie," zijner schijn-souvcreiniteit eenige werkelijkheid bij te zetten, waar- 

 toe hij mijne reis tot voorwendsel nam, daar hij wel begreep, dat er van wederstand of te- 

 genspraak niets zou inkomen, zoodra het Gouvernement of slechts de naam bij de zaak 

 genoemd werd. Eindelijk nam hij mijne reis nog te baat tot eenen Staats Oeconomischen stroop- 

 logt, en liet, volgens de oude gewoonte en onder den naam van geschenken, eene kleine be- 

 lasting heffen. Zijne lieden keerden ook zwaar beladen terug, terwijl zij met ledige handen 

 vertrokken waren. 



Den 4den September verliet ik Taliwang, begeleid door haast alle mantries, die er waren. 

 Wij trokken langs de rivier door het vruchtbare dal opwaarts naar het oosten. Hooger wordt 

 het smaller en is het met bosschen gevuld. Meer dan twaalfmaal trokken wij hier en daar 

 door de rivier. In het bergdorp Reba, dat nog onder Taliwang behoort, bleven wij den 

 nacht over. Hier keerde het vereerend geleide van Taliwang terug. 



Den Sden liep de weg altoos door bosch en door het gebergte. Eerst trokken wij den Tam- 

 per Bajem over, aan gene zijde van het daarop volgende dal, waar wij door de bedding der 

 rivier over groote rotsblokken heen klommen, en toen den veel hoogeren Goenoeng S 'oen har , 

 dien wij even als den eersten bijna geheel te voet op- en afklommen, daar hij veel te steil 

 was om te paard te kunnen blijven zitten. 



Hier verkwikte en versterkte mij, zoo als ik het verwacht had, de frissche berglucht,— het 

 kristal-helder water en de schaduw van het woud, want hier trekt men door digt- gebladerde 



