50 



ting aangaat, is hij daarentegen dezelfde. De vele eilandjes in de straat Sapie, en eenige 

 ten Z. er van gelegen en nog niet naauwkeurig bekende klippen maken het raadzamer, 

 door de straat Alias te varen. Aan den westkant der straat, langs Bima, liggen van het N. 

 naar liet Z. nog de volgende baaijen: 



Laboe Kandang (ook Laboe Wiera) met eene breede opening naar het N. O.— Ten N. het 

 lange Tand jong Naroe; 



Laboe Tengeh, met eene rivier. Ten N. strekt zich eene landtong, Tandjong 'Tengeh, tot 

 in zee uit. 



Laboe Loka, zeer klein. In het daarbij gelegen dal is eene kleine bron. 



Laboe Kallo, naauw en diep. Aan den ingang is aan den Noordkant eene rots, die 

 volmaakt den vorm van eene doodkist heeft. Deze baai is waarschijnlijk dezelfde, die op de 

 kaarten onder den naam van Brittania-Baai staat aangeteekend. 



Laboe Tjirie , zeer naauw en diep. Zij ligt tiissehen twee bergen zoodanig ingesloten, dat 

 men haar van buiten, d. i. uit zee, waarschijnlijk naauwelijks bemerken kan. 



Laboe Podja, vrij groot en diep. Er ontlasten zich twee rivieren van dien naam in. Deze baai 

 is waarschijnlijk dezelfde, die op de kaarten onder den naam van Rees-baai bekend staat. 



Laboe Kowo. Zij is diep met ecnen zandigen grond, en heeft twee breede maar korte 

 armen, waarin zich twee beken ontlasten. 



Nu volgt de groote en dikwijls bezochte baai van Sapie. Zij biedt in alle jaargetijden eene 

 goede ankerplaats aan, en wordt in het N. en in het Z. door heuvelen ingesloten. Door 

 een groep van eilanden wordt zij midden doorgedeeld. Daardoor heeft zij ook twee ingan- 

 gen, een' noordelijken en een' zuidelijken ingang. De schepen moeten altijd dezen laatsten 

 kiezen. Door den eersten kunnen alleen praauwen in- en uitloopen. 



Aan de zuidkust van het land zijn zonder twijfel ook nog vele baaijen, maar men heeft 

 ze nog in het geheel niet bezocht, noch zeevaartkundig opgenomen. De hooge zee maakt 

 het naderen aldaar gevaarlijk. Bij Prado moet b. v. achter het daar gelegen eilandje eene 

 bogt zijn. 



De baai van Tjempie ten Z. van Dompo , welke nog meer op eene binnen -zee gelijkt dan 

 zelfs de baai van Bima, is mij zeer goed bekend. Zij is zoo wat 10 gcographische minuten, 

 d. i. 2»/ 2 Duitsche mijlen lang en op de breedste plaats tot een mijl breed. De ingang daar- 

 entegen is zoo naauw, dat groote schepen, zelfs al was er genoeg water, niet zouden kunnen 

 binnenloopen. De baai is namelijk aan den ingang maar 2 vademen diep, in het midden 

 4, en aan den noordkant maar 8, — bij vloed één vadem meer. Vroeger waren hier parel- 

 banken. De roovers hebben zich ook dikwijls in deze baai vertoond. 



§ 2. Kapen en Eilanden. 



De zuid-westelijke uithoek van Soemhawa heet op de kaarten Tafelhoek. De inlandschc 

 benaming ken ik niet. Hij ligt op 1 lö° -47' oosterlengte (Grecnwich) en 8° 88' zuiderbreedle. — 

 Horsburgh geeft aan 116' -42' O. L. en 9° 2' Z. B. De noord-westelijke hoek is Tandjong 

 Laboe Boea, welke echter ook nog ecuen anderen naam draagt. Hij ligt op 117° 11' O. L. 

 en 8° 23 ! Z. B. 



