§7 



Van hier voert een voelpad naar de, aan gene zijde van de ravijn gelegene, dorpen JVgen- 

 tong en Ampang ia het N. O.; terwijl er een ander loopt naar Moegen en de nabijgele- 

 gen bergdorpen Tepo , Baloe Rotokh , Moessoekh , Tankal Poelit enz, in het Z. W. Tegen 

 over Soemmoeng komt men dadelijk in de overoude bosschen (Ur-bosschen). — De berg heeft 

 twee toppen, waarvan de Z. Oostelijke mij de hoogste toescheen. Ik beklom den N. wes- 

 telijken, op welken men ten laatste over een' bijzonder scherpen rug komt. Bovenop liggen 

 twee rotsblokken, die in eene stompe punt toeloopen en elkander den vlakken kant toe- 

 keeren, — waardoor eene, een' voet breede, spleet gevormd wordt, waaruit water opwelt. Deze 

 gespletene rots of steen is het, die den naam aan den berg gegeven heeft. De inboorlingen 

 zeggen, dat deze twee rotsen op den top (want er liggen behalve die nog twee andere,) tot 

 een versterkt dorp hebben behoord, dat met wallen en verschansingen in steen is veran- 

 derd. Met moeite en gevaar beklom, ik de hoogste der trachietrotsen, van welke men een 

 betooverend gezigt heeft. Uit den G. Rindjanie op Lombok zag ik eene groote kolom rook 

 opstijgen. De Tambora daarentegen was slechts onduidelijk ziglbaar in de lichtzee, die de 

 morgenstralen verspreidden. Aan zijnen voet zag ik de groote baai van Soembaiva , tot in 

 hare kleinste en verborgenste hoeken en met al hare kleine eilandjes, voor mij liggen. 

 Ten Z. strekte zich tot in het verschiet de labirint der gebergten-wereld van Soembaiva 

 uit, waarvan, helaas! niemand mij de geheimen kon ontdekken, evenmin als ik met mijn 

 kompas de voornaamste punten kon peilen. De met ijzer bezwangerde rotsen trokken 

 de naald geheel uit de ware rigling; — dikwijls voluit 90°. Met behulp van de temperatuur 

 van kokend water berekende ik de hoogte van den top, waarop ik mij bevond, op 5090 

 Rijnl. voeten. De tweede rij der gebergten van Soembawa doet zich minder duidelijk voor; 

 zij vormt geen afzonderlijk systeem, maar bestaat uit zijtakken of stukken van de nabijge- 

 legen rijen ten N. en len Z ; ten deele ook uit geisoleerde bergen of dezulke, die zich 

 door de vereenigde vulkanische werkingen ten N. en ten Z. tusschen dezen hebben verhe- 

 ven. 



Men herkent maar éénen algemeenen vulkanischen oorsprong, maar geene daarmede over- 

 eenkomende vormen, — geene bepaalde rigting, — en geen door hoogte of uitbreiding uitkomend 

 middelpunt in deze rij. 



Tot haar behooren van het W. af nog de G. Mantar bij Setelok in de straat van Alias, — 

 de G. Bedokh (d. i. de lange berg) , — de Tamper Bajem en de G. Sonkhar , welke ik ook 

 reeds als zich naar het Z. uitstrekkende zijtakken van Ngenges heb aangegeven. 



Ten Z. worden deze bergruggen gescheiden door de rivier van Taliwang en de zich 

 daarin ontlastende bij -riviertjes. Daarop volgt de rivier Oedan in het dal van Moegen en 

 Kalaus. Aan den regter-oever (d. i. ten Z.) verheft zich het gebergte, Batoe Besanak ge- 

 naamd, uit een' hoogen steilen rug met 7 gescheurde toppen, die den berg zijnen naam heb- 

 ben gegeven, welke » den berg met zijne kinderen" (d. i. met de kleine bergen) beteekent. 



Links (d. i. ten N. O.) ligt de afgeronde en minder hooge Atas Kalaus, d. i. »het hoofd 

 van Kalaus." 



Hij is geheel met allang-allang begroeid, terwijl de afhellingen van den Batoe Besanak 

 op vele plaatsen kaal zijn. Verder naar het O. volgt nu het gebergte Setemper , waarvan 

 ik in het eerste hoofdstuk gesproken heb. Het is een soort van hoog land, dat uit hon- 

 2S ste deel. 18S0. 8. 



