58 



derde afgeronde en tepel vormige heuvelen bestaat. Zij zijn meest met allang-allang be- 

 groeid , en er is weinig water in de tusschen-liggende laagten, waar vroeger toch rijst 

 werd gebouwd. Onder de vele heuvelen onderscheiden zich voornamelijk de twee steile 

 haast piramidale rotsen, G: Toetoek genaamd. Ten N. en N. O. van het Setemper-gebergte 

 liggen de hooge bergruggen, bekend onder de namen van G. Seli, G. Lammer en G. 

 Patonan, ongeveer ten Z. der hoofdplaats Soembawa. Zij zijn met bosch begroeid, maar 

 waarschijnlijk geen van allen boven de 2000 voeten hoog. In dezelfde rigting, nog 

 verder naar het O., volgt nu de labirint van heuvelen tusschen Plampang en Soembawa , 

 die zich in de lengte van het Z. Z. O. naar het N. N. W. van Djaran Poessan tot aan 

 Tandjong Menangis uitstrekt. Deze hoop van vulkanische overblijfselen heeft bij het volk 

 geen' algemeenen naam. Haast ieder hooge heuvel heeft den zijnen. Het zou echter te 

 vermoeijend zijn, wanneer men al die onbeduidende punten bij naam wilde opnoemen. 

 Over het treurig gezigt, dat deze woeste landstreek oplevert, heb ik in de inleiding reeds 

 herhaaldelijk gesproken , en zal er misschien naderhand nog op terugkomen. Het is 

 hier voor een algemeen overzigt voldoende, dat de meeste dezer heuvelen aan den N. N W. 

 kant zeer steil en daarom dikwijls van vegetatie zijn ontbloot, terwijl die in het Z. Z. O. 

 zacht oploopen en met allang-allang bedekt zijn, Meestal bestaan zij uit lava en somwij- 

 len uit vulkanischen tuf-steen. Nergens heb ik eene doorgaande geregelde laag-vorming ont- 

 dekt. Ook de eilanden van P. Dangar af tot en met N. Liang behooren tot deze massa 

 van heuvelen, die men overigens niet alleen tot de tweede, maar ook tot de eers(e 

 rij van gebergten kan rekenen. 



De derde rij der gebergten van Soembawa heb ik op mijne reis niet bezocht, ofschoon 

 ik aan haren voet ben geweest. Zij strekt zich in eene bijna onafgebrokene linie van het 

 O. naar het W. uit, en het is doelmatiger haar niet van het W. naar het O., zoo als de 

 voorgaande, maar in omgekeerde orde te beschrijven. Zij begint namelijk in het O. 

 plotseling met eenen steilen berg, den steilen Djaran Poessan, die mij toeschijnt een ge- 

 sprongen vulkaan te zijn. Het is natuurlijk een wigvormige berg, die juist ] / 3 of '/ 4 ge- 

 deelte van eeneu kegel vormigen berg uitmaakt, zooals hij vroeger geweest is. De ooste- 

 lijke en noordelijke kanten zijn haast loodregte en meer dan 1500 voet hooge wanden 

 terwijl de Z. en W. kanten, naar den aard der Indische vulkanen, zacht ailoopen en zich in 

 het lage land verliezen. Ik schat de hoogte van den top op meer dan 8000 voeten. Dja- 

 ran Poessan beteekent : »een steil paard," en werkelijk heeft de omtrek van den kam van 

 vele zijden veel overeenkomst met den vorm van den rug eens paards. Verder dragen ande- 

 re gedeelten van het gebergte ook andere namen. De inwoners gaven voor, dat men den 

 berg niet zonder levensgevaar kan beklimmen. Wanneer men bovenop kwam, ontstond er 

 storm, onweder, regen enz., waardoor de vermetele bezoeker werd vernield. Het is een 

 sprookje, dat ook van andere hooge bergen wordt verhaald, voornamelijk daar, waar de 

 inboorlingen te lui zijn om eene bergbeklimming te ondernemen. 



Verder naar het W. vinden wij in de keten nog een andere hooge punt, den Goenoeng 

 Ropang. Hij heeft in vorm veel overeenkomst met den Batoe Lanteh, en is iets hooger 

 dan de Djaran Poessan. De berg is zeer bosch- en waterrijk. De grond moet er zeer 

 vruchtbaar zijn. De meeste koffij , die in het rijk van Soembawa wordt geconsumeerd, 





