61 



daar moet de plaats zijn, van waar men de zwavel haalt),, daalt men aan de zuidelijke hel- 

 lin» een weinig af, en komt dan aan eene uitholling, die de helft of het % gedeelte van 

 eene kom uitmaakt, die aan den zuidkant geopend is. Door deze opening stroomt eene beek 

 van koud en zuiver water naar de zuid-zee. Op drie plaatsen wordt de zwavel gegraven, in 

 het oosten, het zuiden en het westen. ledere plaats is 100 — 120 roeden lang, en 50 — 60 roeden 

 breed. De zwavel verzamelt zich tusschen witte steenmassa's (waarschijnlijk opgeloste trachiet), 

 en neemt somlijds eene ruimte in van 1 — 3 vierk. roeden. Op de vloeibare en warme zwavel 

 is een harde korst van zoowat 2 duimen dikte. Men graaft alleen 's morgens en 's avonds, 

 omdat het op den middag te warm is om te werken. Men maakt ronde gaten, op 8 — 9 

 voeten van elkander verwijderd, die twee voet diep zijn en van boven eene doorsnede hebben 

 van één', en van onderen van 3 — h voeten. Zoo wordt het ten minste opgegeven in het, he- 

 laas! verloren geraakt berigt van den gezaghebber Eijlers. Vroeger werd er jaarlijks een 

 koijan zwavel uitgegraven. Eijlers meende, dat men er wel 20 en meer kon inzamelen. 

 Tegenwoordig wordt er in het geheel niet meer gegraven. Sedert de Sultan van Dompo met 

 den Sultan van Bimci in onmin is, heeft hij dit den Bimanezen verboden. De menschen van 

 Dompo gaan er niet heen, daar het voor hen te ver is. Wanneer zij zich naar den zwavel- 

 berg willen begeven, slapen zij een' nacht in het bergdorpje Rengeh, en bereiken eerst den 

 tweeden dag de solfafara. 



De G. Prewa, waarvan ik in de inleiding gesproken heb, is het Noordwestelijk uiteinde 

 van een andere rij, die zich in het oosten van de twee Djara Doendoes verheft. Dat 

 hij een Vulkaan geweest is, blijkt uit de Solfatara aan zijne zuidwestelijke afhelling. Vroe- 

 ger moet men uit zijn binnenste dikwijls eenen naar den donder gelijkcnden slag gehoord 

 hebben, en, wanneer men het te Bima uit het zuiden hoort donderen, zegt men, dat het uit 

 den G. Prewa komt. De Wóó Saheh , Djaran Doendoe en de Prewa sluiten de vruchtbare 

 vlakten van Silah en Dena en de onvruchtbare van Dongo-bolo en Bölo in, die zich aan den 

 noordelijken en oostelijken voet van deze bergeu en rondom den achtergrond der baai uitstrekken. 

 Met de gebergten verder naar het Z. O. ben ik minder bekend geworden, en moet ik dus 

 eenige rijen daarvan onaangeroerd laten. Aan den oostkant der baai van Bima en ten Z. 

 der hoofdplaats strekt zich de berg Londa van het noorden naar het zuiden uit. Het voor- 

 gebergte Lewie Morie, dat van hem uitgaat, is een lavastroom , van welken het niet ligt 

 te bepalen is, van waar hij gekomen is. In het zuiden aan de rivier van Belo eindigt de D. 

 Londa. Ten Z. O. van het dorp Belo is een heuvel, die, naar 't zeggen de inlanders, zoo steil 

 is, dat geen Europeaan hem beklimmen kan. Aan den voet van den heuvel is een bron, 

 waarbij een bank en een stoel, die in steen veranderd zijn. Boven op den heuvel staan een 

 paard met zadel en toom, en eene kat, die versteend zijn. Het paard heet, naar den eige- 

 naar: Ompoe Beha. Eens werd namelijk hier de grond in den omtrek geschud, en begon 

 alles in steen te veranderen. Toen vlugtte Ompoe Reba te paard , terwijl zijn kat mede- 

 liep. Toen hij echter zag, dat zijn paard niet verder kon en ook in steen veranderde, 

 steeg hij af en vlugtte alléén. 



De geheele legende wijst zeker op eene vulkanische werking, eene aardbeving of eene uit- 

 barsting van vulkanische stoffen, en kan wel met de vorming van den lavastroom van Ze- 

 wie Morie in verband staan. 



