68 



reeds gesproken heb. Ik voeg er hier alleen nog maar bij, dat haar door de Mahomedanen 

 en Chinezen bijzondere kracht wordt toegeschreven, en zij er zich dikwijls in baden of er bij 

 offeren en bidden, vooral wanneer zij eene handels-reis gaan ondernemen. Dit moet geluk 

 aanbrengen. Ook zieken van Bima laten zich naar de bron brengen, ofschoon zij evenwel 

 daarom nog geene bijzondere geneeskracht bezit. Vervolgens de beken van Sowa, Kananta, 

 Kawira, en Tjandi. In de vlakte volgt de beek van Silah, die van het Pac?/o-gebergte komt. 

 Geheel op het einde van den achtergrond der baai heeft men de (toen drooge) rivier Nan- 

 ga naè (groote rivier), waarvan het hoogerop gelegene gedeelte, aan den voet van den berg 

 Prewa en aan den Djara Doendo, water genoeg bevat, hetwelk zich meer beneden waar ts in 

 de asch verliest. 



De Nanga-Tjaba loopt eveneens van het Z. of Z. O. , en stort zich uit in de zuidooste- 

 lijke achterste bogt van de baai van Bima. De rivier van Belo komt uit het oosten, waar 

 zij zich in de dalen van den Samborie en andere bergen vormt. 



Bij Bima storten zich twee beken in zee. De zuidelijke heeft, meer naar de monding, ver- 

 schillende armen. Eenige ontspringen op de hoogten van het Wa&o-gebergte, — andere aan de 

 noordoostelijke afhelling van den Tongo en Samborie. Nog andere komen uit de kloven van 

 het Maria-gebergte te voorschijn. De noordelijke beek komt uit het dal, dat tusschen de 

 bergen Mongo Lewie en Maria gelegen is. 



Volgen wij verder oostwaarts, buiten de baai gaande, de kust, dan vinden wij de Baba 

 uit het dal van dien naam, tusschen den Mongo Lewie en den Maria. Een oostelijke arm 

 van deze rivier heet Talla. Uit het Maria-gebergte vloeijen naar de straat van Sapie de 

 Wera en Wiera noordwaarts,— de Tenge , Loka en Kallo , (allen in de oost-moesson droog), 

 de Podja en Kowo. naar het noordoosten en oosten. 



De rivier van Sapie ontspringt tusschen de af hellingen van het Ara en Wa ^a-gebergte. 

 Ten Z. van Sapie moet zich nog eene rivier in de baai van dien naam ontlasten, welke op 

 de hellingen van het Samborie-gebergte ontspringt, en eenige takken opneemt uit het heu- 

 vel-land van den Waba. Ik ben nog minder bekend met de rivieren, die naar het zuiden 

 afloopen. Van Tandjong Djatie af tot aan de baai van Tjempie, is mij niets hiervan be- 

 kend. In deze baai storten zich twee rivieren, die van het noorden komen. De oostelijke 

 is de rivier van Dompo, eene der grootste van het geheele eiland. Zij ontspringt in het Pa- 

 r/yo-gebergte en in de westelijke afhellingen van het land van Bongo. Bij Katna, eenige 

 uren boven Bongo, vereenigen zich hare armen. 



De westelijke rivier, Sorie Badja genaamd, is kleiner. 



Verder naar het westen komen uit het heuvel-land bij Mata achtereenvolgens nog de be- 

 ken Wela, Tamalé , Wanto en Fanda, die zich in de zuidzee ontlasten. De laatste was 

 droog. In het rijk van Soembawa moeten zich westelijk van den Bjaran Poessan vele en 

 zelfs groote rivieren in 'de zuidzee ontlasten. Ik ken er maar drie van, die daar, waar zij 

 zich in de zee ontlasten, de grootste van het eiland zijn. 



De oostelijke ontspringt aan de oostelijke helling van den Batoe Lanteh en in het Setem- 

 per-gebcrgte. Verder de beken Boeang - Amok en Poelas, die ik overgetrokken ben. Wat 

 er verder zuidwaarts van de rivier wordt, weet ik niet. Waarschijnlijk neemt zij het afloo- 

 pende water van het Ropang -gebergte op. De middelste is de Poenik. Haar voornaamste 



