71 



dip vermoeit. De gras- en allang-allang-v elden zijn geel en als met stroo bedekt. Later wer- 

 den die verdorde weiden in brand gestoken en vermeerderden de zwart-gebrande berghellin- 

 gen den treuri^en indruk nog, die zulk een woest landschap op ons maakte. Op Java ken 

 ik maar alleen de hellingen van het Arak-arak- gebergte bij Bezoekie en die van het Ba- 

 loeran-peberQie , even als de oostelijke vlakten en heuvelen in de afdeeling Panaroekan , die 

 eenipermate met de voorgaande vergeleken kunnen worden. Eene aangename uitzondering 

 maakt de tamarinde-boom, die op de droogste gronden voorkomt en in menigte groeit. 

 Hii krijgt weder nieuwe bladeren, wanneer de bladeren van het vorige jaar afvallen, en 

 de jonge bladeren hebben hetzelfde aangename groen, als de beuken-boomen in Europa. 



Hoe hartelijk welkom was mij deze boom, wanneer hij mij gedurende de brandende mid- 

 dap-hitte een schaduwrijk toevlugtsoord aanbood, terwijl alles rondom bladerloos was en 

 het oo" - haast verblind werd door het intense licht der middag-zon en hare weerkaatsing 

 op den naakten met asch bedekten grond. 



Op de dorre vlakten en lage heuvelen vindt men voornamelijk doornachtige gewassen. 

 Het meeste treft men de Acacia - lomentosa of den Kajoe Pilang van Java aan. De zeer 

 ion^e takken, waarvan de doornen nog eenigzins week zijn, worden door de buffels met 

 pretifheid opgegeten, daar hun dikwijls niets anders overblijft dan deze takken of die 

 van andere boomen. Nog overvloediger groeit de Bidara-boom. (ziziphus jujuba), van welken 

 de zuurachtige vrucht met de tamarinde het hoofdvoedsel der menigte van apen uitmaakt. 

 Ook doornige slingerplanten worden er in menigte gevonden ; zooals b. v. de Acacia, Capparis 

 en de Caesalpinia, onder welke nog behoort genoemd te worden het sappanhout (ook. 

 eene caesalpinia). 



Ik zal hier nu in het kort de voornaamste physiognomische plan ten- vormen aangeven. 



Ik heb reeds genoemd de strand-vegefatie. Haast altijd bestaat zij uit boomen met glim- 

 mende altijd groene bladeren. De Rhizophora, Sonneratia en Advicennia, en meer andere 

 groeijen zelfs in het water, terwijl de kajoe Sawo (Diospyros kanki) , de reusachtig- 

 groote Ketapang (Terminalia) en B arring tonia, en de donkergroene Djamplong (Calophyl- 

 lum Inophyllum) langs het strand op het drooge groeijen. Somtijds bedekken lage, 

 grijsgroene Salicornia , Salsola's en Trianthemas met vleezige bladeren den met zout be- 

 zwangerden grond. Het meest treft men echter bosschen aan van Excoecaria Agallocha, L. 

 Deze boom wordt hier grooter dan ik hem ergens op Java heb gezien. 



Vormen, zooals de kuituren die overal medebrengen, zijn op Soembawa dezelfde als 

 op Java: zooals kokos-palmen, vrucht-boomen en bamboe-bosschen in de kampongs, rijst- 

 velden, suiker-aanplantingen en dergelijke. 



In de wildernissen vindt men van de palm-soorten voornamelijk den lonthar-boom , met 

 zijne kogelronde, grijs-groene kroon, in de vochtige dalen in de nabijheid van de zee. 

 Over het uiterlijk der ontbladerde bosschen in de vlakte en in het gebergte heb ik reeds 

 gesproken. Wanneer in September en October de eerste regens vallen, verandert het ui- 

 terlijk. Nu eens spoediger dan eens langzamer keert de periode van ontwikkeling terug. 

 Er breken nieuwe bladeren door, en een nieuw groen waas verspreidt zich over bosschen en 

 velden en groeit dagelijks aan, totdat in den regentijd het geheele land zich weder in een 

 nieuw gewaad gekleed heeft. De wouden en boomen krijgen dan weder het uiterlijk van 



