80 



Eenden, die op Balie en Lombok bij duizenden aan gefokt worden, vindt men op Soembawa 

 haast in het geheel niet. 



Kippen zijn het meest verspreide gevogelte. Op Bima verstaat men de kunst, om ze te 

 snijden en de kapoenen spoedig groot en vet te krijgen. Zij worden tot dat einde haast 

 uitsluitend met mciïs gevoed. 



§ 3. Over de bewoners van het Eiland,. 

 -. 



Ik beschouw hier voornamelijk de bewoners uit een anthropologisch oogpunt, waarbij ik 

 mij vrij kort kan uitdrukken, daar de verscheidenheid van rassen, die het eiland bewonen, 

 niet zeer groot is. De gezamentlijke bewoners van het eiland (degenen, die zich in lateren 

 lijd daar nedergezet- hebben , er afgerekend,) zijn van Maleisch ras, en, ik zou haast zeggen, 

 met de Sundanezen van denzelfden stam. Onder dezen Sundaneschen stam versta ik de vroeg- 

 ste bevolking van Java, even zooals ik voor het oorspronkelijkste gedeelte daarvan de wer- 

 kelijke Sundanezen in het W. van Java aanzie. Over het algemeen zijn de bewoners van 

 Bima en Soembawa donkerder van kleur dan de Sundanezen, en is bij hen het onderste 

 gedeelle van het gezigt meer spits toeloopende. In de huid-kleur vindt men vele overgan- 

 gen naar het brons en bruin, welke kleuren op de eilanden verder naar het O. beschouwd 

 worden de karakteristieke huid-kleuren te zijn. De vreemdelingen zijn meest Boeginezen 

 en Makassaren ; — Javanen, Baliers, Sassakkers en Mangarezen treft men zelden aan. Kleur- 

 lingen zijn alleen op Bima en Soembawa. Europeanen alleen onder de soldaten. Arabieren 

 en Chinezen komen slechts voor korten tijd in het land. 



Onder de werkelijke inboorlingen moet men twee verschillende soorten van menschen on- 

 derscheiden, die in ligchamelijke en zedelijke ontwikkeling en in spraak merkelijk van el- 

 kander verschillen, namelijk de inwoners van het westelijk, en die van het oostelijk gedeel- 

 te van het eiland,— gene die de bevolking van Soembawa , — deze, die de gezamentlijke bevol- 

 king van Bima, Dompo , en Sangar uitmaken. Toevallig dezelfde indeeling als bij de paarden- 

 rassen, en nog merkwaardiger, dat tusschen de menschen hetzelfde onderscheid bestaat als bij de 

 paarden - rassen, en dat de eerste in dezelfde verhouding tot elkander staan, als de inwoners van 

 Lombok tot die van Balie. De inwoners van Dompo hebben volmaakt dezelfde taal, zeden 

 en gewoonten , als die van Bima. Die van Sangar onderscheiden zich door eene andere 

 taal, die echter zeer na verwant is met de taal van Bima en met haar tot denzelfden 

 taaltak behoort. 



Behalve door de taal, welke ik later in het bijzonder behandelen zal, onderscheiden de 

 Bimanezen zich van de Soembawanezen, doordien zij klein en ingedrongen zijn, een' korten 

 dikken hals en eene breede borst hebben, en, in verhouding tot het onderste gedeelte van het 

 ligchaam, een lang bovenlijf hebben, hetwelk bij het vrouwelijk geslacht het sterkste uitkomt. 



In Soembawa ziet men veel schoonere en blankere vrouwen, dikwijls van zeer heldere 

 kleur, en van veel beter geëvenredigde ligchaams- vormen. Zij onderscheiden zich hierdoor 

 zelfs van de Sassaksche vrouwen, die in ligchaamsvorm meer overeenkomst hebben met de 

 Bimancsche. Overigens zijn de Soembawanezen met de Sassakkers van denzelfden stam, en 

 hebben dezelfde afkomst, klecding, zeden en bewapening. 



