81 



Hunne talen zijn ook zeer na verwant en vloeijen in het westen van Soembawa geheel 

 in een, terwijl de overgang meer en meer duidelijk wordt, naarmate men van Soembawa 

 westwaarts gaat en het eiland Sassak nadert. Behalve de reeds voormelde onderschei- 

 dingsteekenen tusschen de menschen in het oosten en in het westen, bestaat er ook nog een 

 zeer sterk uitgedrukt onderscheid in de kleeding. 



Mannen en vrouwen van het Bimanesche ras dragen broeken ,— de vrouwen onder de sarong; 

 noch de mannen noch de vrouwen van den Soembawareschen stam dragen ze, maar gaan 

 in een sarong en een slendang, even als de Sassakkers , gekleed. 



De Soembawarezen hebben hunne eigene wapenen. Op Bima hebben zij dezelfde als de 

 Boeginezen. 



De huizen op Soembawa zijn groot en, even als op Celebes , op hooge palen gebouwd; 

 die van Bima zijn klein en staan , even als op Java , op slechts eenige voeten van den 

 grond. Hoe groot nu ook de overeenkomst moge zijn tusschen verscheidene zaken op Bima 

 en op Celebes, geloof ik echter niet aan de groote verwantschap met den Makassaarschen 

 stam, waarvan men zoo dikwijls spreekt. Ik houd het er voor, dat vele Makassaarsche 

 manieren in lateren tijd zijn overgenomen, vooral gedurende de Makassaarsche heerschappij. 

 De taal, het vroegere schrift, de gebruiken en landsinstellingen duiden twee verschillende 

 stammen aan, zooals wij hieronder zien zullen. 



Het is hier ook de plaats, om iets over het zedelijk karakter en de geestvermogens te 

 zeggen. Ik zal hierbij echter niet zoo te werk gaan, als zulks dikwijls geschiedt bij rei- 

 zigers, die na een oponthoud van een paar maanden onherroepelijke oordeelen vellen, en 

 zeggen: dit volk is lui, laf, wraakzuchtig, valsch, edelmoedig, enz. Hoeveel tijd is er 

 toe noodig om de zeden en gewoonten, en voornamelijk de beteekenis van deze laatste 

 bij een vreemd volk te leeren kennen! Het is echter nog moeijelijker, om het alge- 

 meen karakter van een volk uit enkele dagelijksche voorvallen, uit den toestand der za- 

 menleving en uit zijne geschiedenis af te leiden. 



Maar al te dikwijls leidt men uit den karaktertrek van eenen enkele of uit enkele 

 voorvallen het geheele karakter van het volk af, of gaat zelfs zoo ver, dat men het 

 karakter van enkele individuen op de massa toepast. Zou ik b. v. uit de onwilligheid, 

 om mijne goederen te dragen , willen afleiden dat het geheele volk lui is, dan zou 

 ik het onregt aandoen. Men moet wel in het oog houden, dat hier zelfs niemand ge- 

 woon is te dragen,, en dat de hitte, het stof, gebrek aan water, een gloeijend - heete 

 grond, zooals men dien op Bima in het drooge saisoen vindt, — in één woord, alles zich 

 vereenigt om zelfs den Javaan allen moed en lust tot dragen te benemen. 



Ik ga van den regel uit dat het karakter over het algemeen hetzelfde is, als van de stam- 

 men, waartoe de inwoners van Soembawa en Bima behooren. Ik stel op den voorgrond 

 dat het algemeene karakter genoegzaam bekend is, dan dat er eene schets noodig zou zijn, 

 en geef dus alleen enkele karaktertrekken op, die op eene andere wijze, hetzij zwakker, 

 hetzij sterker dan bij de naburige volken, uitkomen. Ik heb bij dit volk over het algemeen 

 meer gastvrijheid gevonden, dan bij eenig ander in den Archipel hetwelk ik tot heden be- 

 zocht heb. Voorvallen, als die van Jentè, Lopokh en Soembawa, bewijzen dat hier ook uit- 

 zonderingen bestaan. 



2S ste deei. 1880. 11. 



