82 



De gehechtheid aan de aloude gebruiken en den hadat vond ik nergens zoo sterk als 

 hier. Zij is veel sterker dan bij alle volken in den Indischen archipel, aan wie allen deze 

 karaktertrek eigen is. Of men het een' goeden of slechten trek kan noemen, laat ik aan 

 elks bijzondere beoordeeling over. Ieder, die het verslag van mijne reis leest, zal bewijzen 

 in overvloed aantreffen, die voor deze neiging pleiten. Ook de heer Tobias maakte reeds 

 dezelfde opmerking en het jaar 1808 ; 



)) Deze verregaande zorgeloosheid der Bimanezen is voornamelijk te zoeken in hunne zotte 

 » geneigdheid en verkleefdheid aan hunne oude gebruiken, en in een' onbepaalden weer- 

 szin, om veranderingen in dezelve te maken of om nieuwigheden in te voeren, al strek- 

 » ken dezelve ook zonneklaar tot hun eigen voordeel," enz. 



Ongeveer heizelfde vermelden ook vele oudere berigten, o. a. dat van 17S9. 



Minder prijzenswaardig is de ongeloofelijke bijgeloovigheid van het volk, welke veel verder 

 gaat dan bij de Javanen, en toch niet zoo ver als bij de Makassaren en Boeginezen, die al- 

 tijd als zoo zeer in beschaving gevorderd worden beschreven. De meeste bijgeloovige denk- 

 beelden en verhalen, waarvan ik er reeds verscheidene heb aangevoerd en verder nog meer 

 aanvoeren zal, toonen hoe weinig de geest van de Mahomedaansche godsdienst in de harten 

 is doorgedrongen, en hoeveel er nog van den geestvan de oude godsdienst is overgebleven of 

 slechts in een nieuw Mahomedaansch kleed gehuld is. 



Schandelijker eindelijk is het, dat het volk zoo vreesachtig en laf is. Dit toont zich niet 

 alleen in den oorlog, maar ook bij andere gelegenheden, zoo als men zal zien op de reis 

 naar den Tambora en kan opmaken uit de voorvallen te Setelok, Soembawa en Plam- 

 partg. Een handvol vastberadene Europeanen zou ligt het geheele eiland veroveren. En 

 wilde men mij tegenwerpen, dat het overwigt der bewapening aan den kant der Europe- 

 anen is, en dat bijgeloovige vrees de inwoners in eenen ernsligen strijd verlammen zou, 

 dan moet ik daartegen aanvoeren, dat zij zich vroeger niet moediger getoond hebben tegen de 

 Balinezen en Boeginezen, en het tegenwoordig ook niet gedaan hebben tegen eene kleine 

 bende van zeeroovers, ofschoon de overmagt en haast alle andere voordeden op hunne zijde 

 waren. 



Voor nog veel slechter wordt het karakter van het volk van Soembawa gehouden. 



» Het karakter der Soembawarezen is van oudsher verdacht gehouden van valschheid en eene 

 » slerke neiging tot dieverij en moord," zoo spreekt Vetter in 1820, en velen vóór en na 

 hem. 



Ik houd het volk voor beter en ben van geheel andere meening dan die Resident. 



Ik geloof, dat men het volk vele misdaden heeft toegeschreven, die men aan het vreemde 

 gespuis moet toeschrijven, dat zich in het land heeft neergezet. Ook kan dit gespuis 

 wel eenen nadeeligen invloed op de oorspronkelijke bevolking uitgeoefend hebben. Ook 

 de vele binnenlandsche onlusten in vroegere tijden, het zwak en slecht bestuur, de gebrek- 

 kige rcgtsplegiug en dergelijke kunnen nadeelig op de zeden en het karakter van het volk 

 gewerkt hebben. Ik weet onder anderen uit eigene ondervinding, dat men mij nooit zoo voor- 

 gelogen heeft als op Soembawa. De menschen zonnen op eene leugen, wanneer zij opston- 



