83 



den en wanneer zij naar bed gingen,— wanneer zij aten,— wanneer zij dronken , — en wanneer 

 zij baden. Of nu echter deze leugenachtigheid een bijzondere trek in het karakter van het 

 volk geworden is, waag ik niet te bepalen of voor te geven. Misschien had een gedeelte 

 van die menschen wel order, om mij door leugens om den tuin te leiden. 



Eedschending, diefstal, moord en dergelijke zijn in het land zeer zeldzaam. Het meest 

 worden die misdaden daar gepleegd , waar de inwoners met de vreemdelingen in aanraking 

 komen, en de treurige gevolgen van het overmatig gebruik van opium zich beginnen te 

 vertoonen, die de zeden bederven en de menschen ontzenuwen. Het volk is veel vreedzamer en 

 slaafscher dan de volken van het zuidelijk Celebes, ofschoon deze tegen hunne eigene over- 

 heden en tegen den hoogen adel van hun eigen land zoo kruipend zijn als misschien 

 geen ander volk in den Indischen Archipel, hetwelk zij zoeken te verbergen onder een' 

 dikwijls belagchelijken trots jegens vreemdelingen (Europeanen niet uitgezonderd) en eene 

 verachting, die zij dikwijls laten blijken, voor de stammen in den Archipel. 



In werkzaamheid en zucht om vol te houden, in bevatting en in uitvindingen staan de 

 iuwoners van Soembawa ver achter bij de Javanen, Balinezen en bewoners van het zuidelijk 

 Celebes. Hierdoor is het echter nog niet gezegd, dat hunne intellectuele begaafdheid min- 

 der is. Ik geloof, dat eeu gunstige invloed van buiten bij hen ook de sluimerende krach- 

 ten zou opwekken en ontwikkelen. Ik geloof, dat er een tijd is geweest, dat de inwoners 

 van Bima hunnen tijdgenooten in den Archipel, zoo al niet vóór, dan toch gelijk 

 waren. 



Ook in kennis en kunstvaardigheid staan de inwoners van Soembawa ver achter bij die 

 van de genoemde landen. 



Wat vlijt betreft, geloof ik niet dat in den Archipel het eene volk het andere ver voor- 

 uit is. Zij komen mij allen even lui en onverschillig voor. 



Over het algemeen werken zij maar zooveel als zij daartoe door den nood gedwongen 

 worden, of als noodig is om zich voedsel te verschaffen, zonder het echter zoo ver te la- 

 ten komen van gestadig door den honger gepijnigd te worden. Hierin ligt misschien een 

 kiem van stoïsche philosophie. Wie weet of niet vele stoïcijnen van den ouden tijd eene 

 goede dozis luiheid bezaten, en in hunne philosophie cenen dekmantel vonden tegen onaan- 

 gename aanmerkingen over hunne luiheid. Alle scherts ter zijde gezet, houd ik de beken- 

 de traagheid van de volkeren in de tropische gewesten voor eene onvermijdelijke kwaal, 

 die haren oorsprong voornamelijk heeft in den invloed van het klimaat der keerkrings- 

 landen. 



Het gewigt van zulk eenen, duizende jaren aanhoudenden , invloed moet men niet gelijk 

 stellen met den oppeivlakkigen indruk op een individu, die maar eenen korten tijd in de 

 tropische gewesten doorbrengt, of op een geslacht dat zichzelven niet in stand houdt en 

 vernieuwt, maar steeds door toevloed van buiten vernieuwd wordt, terwijl een gedeelte 

 voor den invloed bezwijkt en sterft, en een ander door het terugkeeren naar den geboorte- 

 grond zich aan dien onaangenamen en onvermij delij ken invloed onttrekt. 



