104 



In het jaar 1847 was er in Oef ober nog geen schip om het sappan-Jwut te halen. Het 

 contract met Bima voor de levering van het sappan-hout werd den 9den Februarij 1765, 

 onder den Gouverneur-generaal Van der Parre, vernieuwd. 



in 1881 2187% pikols. 



» 1832. 3172% » 



» 1833. . . 2850. » 



Bima haalt zijn beste sappan-hout te Karomho, Sapie en Wiëra. Op Mangareij kon veel 

 meer en veel schooner gehaald worden. — 

 Er blijft mij nu nog over om van het djattie-hout te spreken, waaraan Bima zeer rijk is. 

 Het groeit voornamelijk op de ruggen van de vulka nische gebergten Maria en Mongo- 

 Lewie, en wel daar, waar zij langs de dalen van Talla en Baba zamenloopen. Niemand 

 bekommert zich er om. Niemand heeft er toe- of opzigt over. Men houwt en verbrandt naar 

 welgevallen in deze bosschen. De stammen zijn niet zeer dik; daarentegen bijzonder rank 

 en hoog. Ofschoon er op de hoofdplaats Bima gebrek aan goed hout is haalt men echter 

 weinig djattie-hout, omdat het te ver is, en de transporten over land dwars over de steile 

 bergruggen zouden moeten plaats hebben, hetwelk bijna eene onmogelijkheid is. Alleen van 

 de zuidelijke hellingen van het gebergte Lela, hetwelk het naast bij Bima ligt, haalt men 

 nog stammen. Ik geloof dat men in het drooge jaargetijde toch wel djattie-hout zou kun- 

 nen vellen, om het tegen den regentijd in de berg kloven te laten glijden, waaruit het door 

 de gezwollen bergstroomen naar zee afgevoerd kon worden. In Europa overwint men nog 

 geheel andere hinderpalen, en vlot men het hout honderde uren ver. — 



Ik ga nu over tot de voortbrengselen en hulpmiddelen, die het dierenrijk het land 

 aanbiedt. 



Tripang wordt gevangen en uitgevoerd naar Singapore en Makasser, meest door de 

 orang badjó's, die jaarlijks op de vangst naar de eilanden in de Sapie-straat , naar de Pos- 

 tillons - eilanden en naar Kilo uitgaan. 



Deze zelfde menschen zoeken ook karet of schildpad-schalen , die insgelijks uitgevoerd worden. 

 De wilde bijen geven was. De honig wordt niet uitgevoerd. Vroeger had de Kompagnie 

 ook den alleenhandel in deze artikelen. Sedert 1815, toen de meeste bijen door den aschregen 

 vernield werden, en dus de opbrengst zeer verminderde, heeft het gouvernement er zich niet 

 meer mede bemoeid en is de handel in was vrij geworden. Bima zelf heeft nooit eene 

 groote hoeveelheid was geleverd, en wat het leverde, kwam nog grootendeels van Mangareij. 

 De opbrengst was zoodanig verdeeld, dat 



Tamhor a. . . . '/ 2 . 



Bima i / i . 



Dompo Vs- 



Papekat. . . . Vs- moest opbrengen. 

 De Kompagnie betaalde 25 rijksdaalders voor den pikol. 

 Bima leverde aan de Kompagnie of voerde uit : 



in 1804. .... 34 pikols. 



» 1805 31 » 



» 1806. .... 22 )» 



het 



rijk 



van 



» 



» 



« 



» 



» 



» 



» 



» 



« 



