105 



En van Mangareij jaarlijks 60 pikols. Bij gevolg bedroeg de geheele uitvoer voor het eiland. 



in 1804. . . .cc. 136 pikols. 

 » 1805. ...» 124 » 

 » 1806. ...» 90 » 

 zonder den uitvoer van Mangareij. 



Nog tegenwoordig komt het ivas , dat te Bima ter markt gebragt wordt, grootendeels 

 van het land van Mangareij of van Dompo. 



Hoe rijk de wateren van Bijna ook aan visch zijn, wordt echter de visscherij niet in het 

 groot gedreven. De orang badjos houden zich het meest er mede bezig. Regaal of ver- 

 pachting van de visscherij bestaat er niet. Er wordt echter gedroogde visch (voornamelijk van 

 Makasser) in-en uitgevoerd. 



Zeer belangrijk is op Bima de uitvoer van vogelnesten. Zij zijn particulier eigendom 

 van den Sultan en worden op de eilandjes Todo , Leme en Sido, en verder op het vasteland 

 van Bima in het Z. bij Karombo en Katta gevonden. Zij zijn meest van goede, ja zelfs 

 van eerste kwaliteit. De Sultan laat ze buitendien nog door zijne menschen reinigen en 

 wasschen. Vroeger stuurde hij ze ten verkoop naar Singapore, en verleden jaar eenigen naar 

 3Iakasser. De opgaven over de hoeveelheid, die ingezameld wordt, loopen zeer uit een. 

 Vetter zegt, dat er in 1820 slechts 60 katlies werden ingezameld. In latere tijden moeten 

 er jaarlijks tot 10 pikols gevonden zijn, voor hetwelk ik echter niet kan instaan. Geiten 

 worden naar Makasser uitgevoerd. 



De huflels maken ook eenen belangrijken handel-tak uit, voornamelijk naar Topé-djawa, 

 in het Z. van Makasser, werwaarts er jaarlijks eene groote menigte op praauwen overgevoerd 

 wordt. Een groote praauw laadt 100 tot 120 karbouwen, bovenop, onder in en op de 

 kanten. Op reis, vooral wanneer deze lang duurt, sterven er veel. De schepen kunnen 

 niet zoo veel karbouwen laden als de praauwen, omdat er tusschendeks geene medegenomen 

 kunnen worden. Zij hebben er geen frissche lucht en sterven spoedig. In het land zelf 

 loopen de buffels altijd in de vrije lucht, en worden alleen maar opgevangen, wanneer zij 

 ploegen of lasten dragen moeten. 



Paarden vindt men in het land in eene bijna ongeloofelijke menigte. Overal waar 

 men reist, op weiden, in de bergen, in de dalen en op braak-liggende rijstvelden, ja in 

 de afgelegenste wildernissen vindt men ze in groote kudden vereenigd. Niemand bewaakt 

 ze, of bekommert er zich om, of houdt ze in stallen. Alleen de Sultan en de Radja hitjara 

 hebben eenige paarden op stal, als ook. de gezaghebber. Alle andere loopen het geheele 

 jaar door in het wild. Niemand steelt ze, daar elk paarden genoeg heeft. Ieder eigenaar 

 kent zijne paarden en weet ze te vinden, wanneer hij ze gebruiken wil. Ook dan eerst 

 worden zij opgevangen. Hoe gehard deze dieren zijn, ziet men aan het slechte voedsel, 

 waarmede zij in het drooge saizoen hunnen honger bevredigen. Dikwijls rijdt men eenen 

 geheelen dag op hetzelfde paard. Wanneer wij op de plaats onzer bestemming waren aan- 

 gekomen, werden zij vastgebonden, maar niet gevoederd. Den volgenden dag reden de men- 

 schen op hetzelfde paard weder naar huis, en dan eerst, nadat het twee dagen geloopen 

 had, zocht het zelf zijn voedsel. 



23' le deei. 18S0. H 



