115 



1 



droogde visschen. Nu spoedig ook, zoo als te hopen is, alles wat van Singapore wordt in- 

 gevoerd. 



Saleijer , Bonerate en omliggende eilanden. 



Uitvoer. Rijst, padie, katjang, , maïs, binkoeroe en geiten. 



Invoer. Grove katoenen-stoffen voor broeken, fijne kaïns, slendangs, zak- en hoofddoe- 

 ken, kanarie-pitten, kokos-noten en olie. Zee-produkten tot weder-uitvoer. 



Molukken. 



Uitvoer, (gering), rijst (somtijds), karet, verwstoffen, uijen en kapoenen. 

 Invoer, (gering), Eenige specerijen, welriekende olie en schrijn-werk. 



Timor , Flores, Mangareij en Soemba. 



Uitvoer, (naar Timor haast niets), rijst, maïs en alle Europesche en Javasche fabrikaten, 

 die ook naar Dompo gaan en in Bima zelf van de hand gezet worden, opium, gambier enz. 



Invoer. Slaven (weinig meer), geiten, was, karet, tripang , agar-agar en sappan-hout. 

 Na deze landen is het grootste handelsverkeer met Mangareij. 



Voor den handel met Makasser zou de invoer van het kopergeld een groote hefboom zijn, 

 als ook de afschaffing van de misbruiken, die in den uitvoer-handel tegenwoordig in Bima 

 zijn ingeslopen. 



§ 5. Scheepvaart , Binnenlandsche communicatie. 



De eigenlijke echt-inheemsche vaartuigen zijn de sampangs en djoekoens; de eerste somtijds 

 van 20 tot 80 pikols dragt voor de binnenlandsche baaijen en de groote rivieren, als die 

 van Belo, Sapie en Wiera. 



Andere vaartuigen zijn oorspronkelijk van Celebes, van Makassaren en Boeginezen, zoo- 

 als de prahoe sopek, prahoe pelawie, padoewakan , prahoe toop en dergelijke. 



De Sultan heeft 2 barken, de ))boeroeng laut" en de » zeepraauw /' de Radja bitjara 1 

 schoener; één Boeginees insgelijks 1 schoener en 1 groote praauw toop; buitendien hebben 

 al die personen nog vele zeer groote padoewakans en andere praauwen. 



Geen Christen - inwoner van Bima bezit tegenwoordig een groot vaartuig of een schip. 



Met de binnenlandsche middelen van gemeenschap staat het zeer slecht. Er worden geen. 

 wegen aangelegd of onderhouden, en men kent geen andere dan ellendige voetpaden. Brug- 

 gen bestaan er ook nergens. Wagens, karren en pedatties zijn geheel onbekend. Ook zou men 

 er op geen' der wegen mede voort kunnen. De menschen zelven dragen ook geene lasten. Alle 

 transporten van produkten en waren geschieden uitsluitend met paarden en buffels, die dus 

 algemeen als lastdieren gebruikt worden en als zoodanig onontbeerlijk en uitmuntend zijn, 



