124 



dood. — Het voedsel van het volk is even als dat der Javanen. Er wordt eeliler meer mais 

 en in dezelfde verhouding minder rijst gegeten, dan op Java. Vleesch wordt er welligt meer 

 gegeten. Daar het aantal der buffels en geiten zoo groot is, en deze dieren zoo goedkoop 

 verkocht worden, kan ook de arme somtijds een' karbouw slagten, of ten minste een geit. 

 Van het beste vleesch wordt ding-ding gemaakt, of het wordt ter markt gebragt of in huis 

 bewaard. De gezaghebber Steijns schatte in 1833 het binnenlandsch verbruik zelfs op 6 — 700 

 buffels en op 100 — 120 geiten. Hierbij komt nu nog eenc menigte herten, die jaarlijks 

 gedood worden. Het volk heeft den grootsten afschuw van varkensvleesch. Kippen en vis- 

 schen zijn op Bima zeer goedkoop en maken een hoofd-bestanddeel van het voedsel uit. 

 Er wordt zeer veel gebak gegeten, hetwelk het voor- en het nageregt bij feesten en feeste- 

 lijke onthalen uitmaakt. Te groote zoetigheid en een olieachtige ranzige smaak maken 

 het voor de Europeanen bijna oneetbaar. 



De burgers te Bima leven meer op TViofo-Europesche wijze. Zij houden varkens, en bereiden 

 de spijzen meer zooals ze op Jaoa en Makasser gegeten worden. Zij hebben echter veel 

 vooroordeelen, die half en half Mahomedaansch of Inlandsen schijnen te zijn. Zoo eten zij 

 geene witte buffels, en niet dan ongaarne van varkens of kippen, die niet, vóór dat ze ge- 

 slagt worden, eenigen tijd opgesloten of bij het huis van den eigenaar zelven gevoed zijn 

 geweest. 



Met betrekking tot de dranken, is het volk matig te noemen. De voornaamste drank, be- 

 halve water, is de palmwijn of toewak. Men maakt dien van kokos-, maar nog meer van 

 lonthar-palmen. Er wordt ook zeer veel broem gedronken, die uit rijst vervaardigd wordt 

 en vrij veel zin-bedwelmende kracht heeft. Koffij wordt er bij alle hoofden voorgezet. Ook 

 onder het volk begint het gebruik algemeener te worden. Europesche dranken vindt men 

 alleen bij de burgers en bij de Grooten op de hoofdplaats, anders nergens, en ook in Bima 

 is het verbruik van dranken zeer gering. 



Tot groot ongeluk voor het land is het gebruik van opium onder den inboorling zeer al- 

 gemeen en verspreidt zich al meer onder alle klassen. Ik zal hierop nog eenmaal teruo - 

 komen. 



Sirih wordt evenveel gebruikt als op Java. Het tabak-rooken is ook vrij algemeen. De 

 cigaren van Bima zijn tweemaal zoo dik en lang, als die van de inboorlingen op Java. In 

 plaats van in bladeren van den TWpa-palm, rolt men op Bima den tabak in bladeren van 

 den Lonthar-palm. 



Het volk op Bima houdt zeer veel van feesten, en bij ieder bijzonder voorval in het leven 

 wordt er een feest aangerigt, zooals bij geboorten, besnijdenissen, huwelijken en sterfgevallen. 

 De grootste feesten hebben plaats bij besnijdenissen en huwelijken. 



Alle bijgeloovige gebruiken, die bij de geboorte van een kind en bij de zwangerschap van 

 een vrouw worden waargenomen, ken ik niet. De feestelijke wijze, waarop vreemden en 

 geëerde gasten in de kampongs ingehaald en ontvangen worden, heb ik reeds beschreven in 

 § 4. van het Ie hoofdstuk. Bijzondere feesten hebben nog plaats, wanneer er iemand in een 

 huis ziek ligt. Er wordt dan een maal aangerigt, en muzijk en dans moeten daarbij dan 

 voornamelijk dienen om de booze geesten te verdrijven, die den zieke naar het leven staan. 

 De vrouwen voornamelijk rigtcn gaarne zulk een feest aan, dat Dewa genoemd wordt, of 



