131 



)) eene nieuwe wet dienstig oordeelt, is hij gehouden zulks aan den landraad, beslaande uit 

 » gemelde hoofdgrooten, voor te dragen , welke bevoegd is daarover te beraadslagen en, 

 » naardat het overeenkomstig of strijdig met 's lands belangen geoordeeld wordt, zijne goedkeu- 

 » ring en bevestiging daarop te verleenen of het voorgedragene, onder kennisgave van de 

 )) redenen daartegen, af te keuren. 



» Voordraglen van dien aard kunnen ook door den raad aan den koning worden gedaan, 

 » die zijne toestemming tot het voorgedragene met of zonder wettige redenen mag weigeren. 

 » Het voorregt van den koning schijnt derhalve alleen daarin gelegen te zijn, dat de raad, 

 » hoezeer ook van de nuttigheid en regtmatigheid zijner besluiten bewust zijnde, nimmer, of 

 » niet dan in dringende gevallen, zich aanmatigt om zonder voorkennis en voorafgaande 

 » goedkeuring van den koning tot de executie over te gaan. Daarentegen kan de koning 

 » in zaken, welke hij vertrouwen mag niet tegen 's lands belangen, wetten en oude ge- 

 » woonten te zijn, de uitvoering van zijnen wil doen voorafgaan, en eene simple verwitti- 

 » ging van het verrigte bij den raad laten volgen. 



)) De leden zullen , een ieder in zijne betrekking , den koning in zoodanige gevallen met 

 » diepen eerbied gehoorzamen en deszelfs bevelen stiptelijk opvolgen. Dus, wanneer in zulke 

 » eigenwillige handelingen van den koning eenige afwijking van of strijdigheid met 's lands 

 » wetten en belangen, of 't geen zij daarvoor houden, bespeurd wordt, zou de raad zich ge- 

 » regligd achten daartegen op te komen, en den koning zijne verkeerdheid onder het 

 )) oog te brengen, ja zelfs des noods, of bij hardnekkige weigering om het oor aan hunne 

 «billijke bezwaren te leenen, hem te onttroonen, en een' ander in zijne plaats tot deze waar- 

 » digheid te verheffen." 



Tot hiertoe Vetter. 



Deze grondwetten van het land zijn geschreven, maar nog nooit aan eenen vreemde- 

 ling vertoond. De koning is, zooals men ziet, een koning bij keus; echter wordt, wan- 

 neer er geene bijzondere zeer gewigtige gronden tegen zijn, altijd een zoon of een lid 

 der familie van den afgezetten of gestorven koning als opvolger benoemd, zoodat de waar- 

 digheid bijna erfelijk geworden is. Onverminderd de regten , die de groote mantries zich 

 schijnen voorbehouden te hebben, is de koning intusschen in werkelijkheid bijna onbeperk- 

 te beheerscher van het land, waarschijnlijk, omdat zij in den loop van tijd nalieten om 

 al i ij d het volle en het noodige gebruik van hunne regten te maken. 



Eigenlijke belastingen bestaan er niet. De Sultan heeft de inkomsten van zijn eigene 

 rijstvelden, en dan van ieder rijstveld, dat geen eigendom van de inwoners is, 1—2 gulden 

 jaarlijks. Van de grootte dezer rijstvelden heb ik boven reeds gesproken. Zij heeten Sapa. 

 De Sultan bezit verder eene groote menigte paarden. De vogelnesten, die gevonden wor- 

 den, zijn zijn eigendom. De uitgaande regten op de paarden vloeijen in zijne kas. Hij 

 heeft den alleen-handel in opium. Eindelijk deelt hij waarschijnlijk met zijne Grooten de 

 winst op het sappan-hout , en neemt daarvan de helft. De andere helft gaat aan het volk 

 en aan de mantries. Over het algemeen heeten de geschenken van het volk aan de man- 

 tries : Binkisan; die aan den Sultan: Ange adda. Wanneer er een gezantschap naar 31a- 

 kasser gaat, moet iedere familie één tot anderhalf dubbeltje opbrengen. Hieruit worden de 



