134 



tan en van zijne familie. Ook moeten zij de handels-praauwen van den Sultan proviande- 

 ren. Hiervoor heeft de eerste het vrucht-gebruik van de sawah's te Sapie en Dolohioe ; de 

 tweede dat van de sawah's te Wiera; de derde dat van de sawah's te Sondo, en de vierde 

 het vrucht- gebruik van die van Tongorisa en Lanta. 



Deze sawah's brengen hun te zamen zoowat 100,000 Bimanesche bossen padie op. 



De rangorde van de Bimanesche Grooten en beambten is, van boven af aan, a!s volgt : 



De Sultan. Hij bekleedt als zoodanig in het bijzonder nog het ambt van : 



Torelie Bolo, Gampo, Djanelie Sape en Rasa Naeh. 



Wanneer iets, zoo bewijst deze omstandigheid, dat de Sultan in vroegeren lijd een een- 

 voudige rijks-groote was, die door verloop van tijd van het magtigste familie - hoofd het 

 magtigste stam-hoofd, — van het magtigste stamhoofd rijksgroote, en van den magligsten 

 rijksgroote koning bij keuze is geworden. 



De echte oudste vrouw van den Sultan voert den titel van : Roema Padoeka. 



De zonen van den Sultan heefen : Ama ka-oe; de dochters : Ina ka-oe. 



De Radja Bitjara of rijksbestierder is als zoodanig Torelie Bongo en Kalie. Hij is de hoog- 

 ste beambte en regter van het land. Dan volgen de twee klassen van de eigenlijke rijks- 

 grooten of hooge mantries: de Torelie en de Djanelie. 



De Torelie Bela is tegelijk Sabandar , en een man van grooten invloed. 



Hierop volgen de gewone mantries, de districts-hoofden en de chefs van de Darie's; de 

 Boemie loema en Boemie naeh, de Boemie djara , de Boemie parisi of tolk , en eenige 

 andere beambten met bijzondere titels. Eindelijk de Glarang of dorpshoofden. 



De Panghoeloe is het hoofd van de kampong Malaijoe. De Matoa het hoofd van de kam- 

 pong Boegies. Zij worden door de bewoners der kampongs verkozen en door het Gouver- 

 nement bevestigd, even als de Kapala of het hoofd van de kampong Wolanda. 

 Van de regtspleging zegt de Heer Vetter : 



» Alle klagten worden ter eerste instantie bij de respectieve hoofden der negorijen ter 

 » beslissing gebragt. Deze hoofden, de zaak niet kunnende beslissen, brengen dezelve over 

 » bij die der districten, en, door deze nog niet afgedaan wordende, bij den Boemie loema, 

 » (welks ambt eenige overeenkomst heeft met de betrekking van fiskaal). Van dezen regter 

 » kunnen de partijen zich nog beroepen op den bovengemelden landraad. Twijfelachtige 

 » en duistere zaken, zoo civiele als criminele, worden door onbeëedigde en losse getuigen vol- 

 » dongen, en, deze ontbrekende, door eedzwering, staande het aan de willekeur der regters, 

 » om den aanklager of den aangeklaagde daartoe te admitteren. Somtijds wordt aan de par- 

 )> tijen ook wel vrijheid gegeven om het lot te werpen, en de uitslag hiervan beslist de 

 » zaak ten voordeele van hem, dien het lot begunstigt. 



» De misdaden worden, volgens de wet van Mahomed, gestraft." 



Moord en echtbreuk worden namelijk met verwurging gestraft, — diefsfal met boeten, ge- 

 vangenis en opsluiting in het blok. Steijns zegt zelf, dat bij zeer zware misdaden, b. v. 



