143 



Suiker wordt er in het geheel niet gemaakt, zelfs niet van liet sap der vele lonthar-hoo- 

 men. In vroegere tijden werd er in Kilo veel en voornamelijk katoen verbouwd , — tegen- 

 woordig in het geheel niet meer. 



Dompo is rijk aan paarden, waarover reeds gesproken is, en aan buffels, die beiden nog 

 goedkooper zijn dan in Bima. Een paard kost ƒ80 -ƒ40, een buffel ƒ -4 -ƒ5. Ook levert 

 Dompo nog veel was, ding-ding en buffelhuiden op. 



Vroeger werden in de baai van Tjempie paarlen gevonden, echter niet veel, gelijk Tobias 

 in 1808 de jaarlijksche opbrengst slechts op 50 rijksdaalders schat. Sedert de vloed de asch 

 van den Tamhora aangespoeld heeft, zijn de oude parelbanken bedekt, terwijl de jonge 

 parel-schelpen nog geene of zeer kleine paarlen zonder waarde bevatten. 



Alles, wat er van den handel van Dompo te zeggen valt, laat zich in weinige woorden 

 vermelden. Er bestaat haast uitsluitend ruilhandel , zoowel binnen 'slands als naar buiten. 

 Geld is er in Dompo bijna niet, — zelfs worden de dagelijksche behoeften op de markten een- 

 voudig door ruil verkregen. Toen ik een Spaanschcmat wilde laten wisselen, waren er in 

 de geheele hoofdstreek Dongo geen petjes genoeg te vinden, en moest ik mij vergenoegen met 

 ƒ2 te laten wisselen. 



Alle producten van uitvoer worden over land of over de baaijen naar Bima en Soemhawa 

 gebragt. Directe scheepvaart voor uit- en invoer heeft Dompo niet meer. De inwoners be- 

 zitten dus ook noch schepen, noch groote praauwen. Overigens zijn de munten, maten, ge- 

 wigten en berekeningen, de toestand der wegen in de binnenlanden, enz. enz., geheel de- 

 zelfde als op Bima. Over de hoeveelheden van hetgeen in- en uitgevoerd wordt, bestaan 

 nergens opgaven. 



Uitvoer-diVii kelen zijn: paarden, buffels, geiten, ding-ding, huiden, was, rijst en padie. 

 Het was komt ter markt in ballen, van welke er 5 — 6 in een kattie gaan. Een bal kost 

 c. c. een dubbeltje. Een pikol gezuiverde was kost in de binnenlanden ƒ60 — ƒ65. 

 Over den invoer heb ik bij Bima gesproken, en daarvan reeds de artikelen genoemd. 



Er worden jaarlijks p. m. 3 tot k ballen opium verbruikt, van welke één thail op ƒ3.— 

 en de bal op ƒ120— te staan komt. De Sultan laat ze komen, en verkoopt ze in het klein 

 aan zijne bloedverwanten en de Rijksgrooten. Hij zelf gebruikt weinig opium, gelijk ook in 

 het algemeen de anderen weinig schuiven. 



Er worden tegen padie en ding-ding jaarlijks 3 — h koijangs zout op Bima ingeruild. 



Industrie bestaat er nog minder dan op Bima. Zij beperkt zich tot het maken van hui- 

 zen, gereedschappen, grove kleederen, potten en eenige wapenen. 



'Leden, gebruiken en levenswijze zijn dezelfde als op Bima. Het volk is zeer matig, — ge- 

 bruikt haast geen arafioen, — in het geheel geen' sterken drank, en ook geen broem of toe- 

 ah, die zij niet weten te maken. 



Gejaagd wordt er zeer veel, haast alle weken, daar het land rijker aan wild is dan 

 Bima. — ïk vermeld hier nog, dat er op Dompo menschen van Bima, en omgekeerd veel men- 

 schen van Dompo op Bima wonen. Dit wordt veroorzaakt door een vast en oud gebruik, 

 dat de man, wanneer hij trouwt, zijne vrouw volgt, en dus de vrouwen het land niet ver- 

 laten; dit moet uit den vroegeren staat der zamenleving of van elders afkomstig zijn. De- 

 ze gewoonte bestaat op het geheele eiland. 



