146 



Aan den oostelijken voet nu van dit gebergte ligt liet smalle , lange en diepe dal, waar- 

 door zich de rivier van Koempassie of Sangar, noordwaarts naar de baai van Sangar , he- 

 nen kronkelt, en waarin de 50 huizen verstrooid liggen, uit welke de hoofd- en eenige 

 plaats van het land nu bestaat. Zij ligt tegenwoordig eenige uren van zee, omdat de men- 

 schen het om de zeeroovers niet durven wagen zich aan het strand neder te zetten; slechts 

 bij Belamboe staan nog eenige huisjes, die echter alleen bewoond worden, wanneer er 

 nog rijst op het veld staat. 



Sangar had in het jaar 1808, c. c. 2000 inwoners, en dus in 1813 misschien 2200. Na de 

 uitbarsting van den Tamhora bleven er naauwelijks 200 over, en deze werden door de 

 zeeroovers aangevallen, zoodat het overschot in 1818 naar Bango in het rijk Domvo. en 

 naar Gembe in het rijk van Bima, vlugtte. Dikwijls moedigde men hen aan, om naar 

 hun land terug te keeren. Eerst in 1830 waagden zij het, ondersteund door het Gouverne- 

 ment met amunitie en geweren, die hun tegen billijke betaling geleverd werden. In 1837 

 waren er nog SOS zielen, en het gelal kan nu tot 3o0 gestegen zijn. Zij leven van rijst- 

 bouw, veeteelt en jagt. De jonge radja, p. m. 12 jaren oud, woont nog te Gembe, maar 

 zal in dit jaar wel naar Sangar trekken, waar zijne onderdanen verleden jaar een huis 

 voor hem gebouwd hebben. 



Zoo klein het land ook zij, ontbreekt het er echter niet aan Hoofden. Het heeft een' radja, 

 een' rijksbestierder en eene menigte mantries; zeker meer dan menschen van mindere klasse. 

 Dit komt daarvan daan, dat deze hoofden het meest zijn overgebleven, en nu ook het liefst terug- 

 keeren, daar zij in Dompo en Bima toch niet als rnantries worden aangemerkt. Inkomsten heeft de 

 koning niet. Het volk bouwt zijn huis, — plant zijne rijst, — gaat men hem op de jagt, — en 

 geeft hem welligt somtijds kleine geschenken. 



De rijks-ornamenten bestaan uiteen kris met een half-gouden handvatsel, — een kaftan of sirih- 

 doos, en eenen koperen ketel. 



Het landje is nu zeer verarmd. Ter naauwernood is het, dat de menschen zich de noodige 

 levensbehoeften kunnen verschaffen. Het Gouvernement zou eene groote weldaad bewijzen, 

 wanneer het aan het volk een stuk geschut van 1 — 3 pond wilde schenken, — hetzij van 

 ijzer of van zoogenaamd metaal. Deze menschen zouden daardoor oneindig gelukkig zijn, 

 daar zij meenen wel tegen de zeeroovers opgewassen te zijn, wanneer zij een stuk ge- 

 schut hebben. Des noods zouden zij ook wel het geschut en de amunitie van tijd tot tijd 

 in producten van het land zoeken te betalen, en rijst b. v. is voor de bezetting van Bi- 

 ma toch altijd noodig, als ook buffels, hout en dergelijke. 



Zoo ver ik het volk van Sangar heb leeren kennen, schijnt het goedhartig, gastvrij en 

 vreedzaam te zijn. Het wordt voor vlijtiger en moediger gehouden dan de bevolking van Bima. 



Zonderling genoeg heeft dit kleine volk zijne eigene taal, die met de taal van Bima zeer 

 na verwant is, nader dan met elke andere. Met die van Soembawa heeft, zij veel minder 

 overeenkomst. Het is niet waarschijnlijk, dat de menschen van Sangar afstammelingen zijn 

 van de bewoners van Soembawa, zoo als de heer Tobias meent. 



De f kent men niet; daarentegen bijna even zooveel vokaal-verbindingen als in de Bimanesche 

 taal. Ik verwijs verder naar het hieronder bijgevoegde woordenboek. Met betrekking tot de 

 zeden en gebruiken en het in het land gebruikelijke schrift, en andere aangelegenheden meer, 



