161 



woonte op, om de dooden in de dorpen zelve te begraven. Drie vierde van de ruimte, 

 die het dorp eens innam, is nu met kerkhoven bedekt, zoodat de inwoners tegenwoordig 

 tusschen graven leven en hun werk verrigten. Van Oetan af ligt langs de zee eene me- 

 nigte dorpen, alle door vreemden (Boeginezen, Makassaren en orang badjo's ,) bewoond, die 

 als slecht volk in het geheele land bekend en gevreesd zijn. De dorpen zijn Laboe boea, 

 Laboe pacli , Lebbo, Panjorong , Laboe boeër en andere meer. Boeër zelf, niet te ver- 

 warren met Laboe Boeër, wordt door menschen van Soembawa bewoond, is versterkt, en 

 ligt in het dal van den G. Ngenges een groot uur van zee. Het is een vrij groot dorp. 



Alias, met drie dorpjes aan de baai van Alias en door orang badjo's bewoond, vormt 

 met verscheidene gehuchten in het gebergte een op zich zelf staand bijna onafhankelijk 

 klein rijk, welks hoofd zich Demoeng laat noemen. 



De hoofdplaats Alias ligt insgelijks niet aan zee, maar wordt van de baai, die op een 

 uur afstands ligt, door eenen heuvel gescheiden. Het is versterkt en kan vele honderden hui- 

 zen bevatten. 



Setelok houdt zich met de omringende dorpen ook voor een onafhankelijk rijk, welks 

 vorst zich Datoe noemt. Het dorp ligt in een vruchtbaar dal, van de zee door het geberg- 

 te Mantar gescheiden en meer dan 2 uren van daar verwijderd. Het is slecht versterkt en 

 ligt aan eene beek, die arm aan water is. Het heeft niet minder dan 200 huizen. 



Taliwang , aan de groote rivier van dien naam in een schoon dal ten Z. van Setelok en 

 meer dan een uur van zee verwijderd, is veel grooter dan dit dorpen heeft tegenwoordig nog 

 over de 400 huizen. Vroeger kan het er wel dubbel zooveel gehad hebben. Tegenwoordig 

 is de halve ruimte van het vroegere dorp door graven ingenomen. De verdedigingswerken 

 zijn zeer vervallen. 



Tot Taliwang behooren nog verscheidene dorpen, onder anderen Reba in het gebergte en 

 360 voeten boven de oppervlakte der zee, met c. c. 29 huizen. Ook Taliwang beschouwt 

 zich als een afzonderlijk rijk. Het hoofd betitelt zich Radja dessa. Tjereweh, het zuide- 

 lijkste van de vier onafhankelijke landjes in het W. moet iets kleiner zijn kan Taliwang, maar 

 ligt verder aan zee. Er wonen ook orang badjo's. De radja noemt zich Datoe Tjereweh. 

 De zuidelijkste van alle kampongs in het land Soembawa heet Sekonkang en behoort onder 

 Tjereweh. Deze kampong is klein en ligt aan zee. De overige dorpjes in de binnenlanden zijn 

 klein en zijn naauwelijks eene bijzondere vermelding waardig. 



Zie over Moegen (977 voeten Rijnl. boven de oppervlakte der zee), Kalans , Semamoeng 

 en andere de inleiding § 5, en het He hoofdstuk § h. 



Men zal uit het bovenstaande overzigt bemerken, dat de meeste groote plaatsen van het 

 land Soembawa , versterkt zijn en niet aan het strand, maar 1 — 8 uren van daar verwij- 

 derd, liggen. Dit is zeker een gevolg van de altijddurende vroegere burger-oorlogen en van 

 de vrees voor de zeeroovers, die zoo dikwijls en zoo lang het land overheerschten, waarbij 

 natuurlijk de dorpen, die het naast aan het strand gelegen waren het meest te lijden had- 

 den en dus dieper landwaarts in verlegd werden. 



23 ste deel. 18Ö0. 21 



